NGƯỜI VIỆT KHẮP NƠI                                                                                         TRỞ VỀ TRANG CHÍNH

 
 

Một người, một trái tim, một chữ tâm

 

TT - Ngày 20-2-2006, bác sĩ (BS) Nguyễn Ngọc Chiếu - 60 tuổi, giám đốc Viện Tim TP.HCM - đă nhận Huân chương Quốc công của Nhà nước Pháp do Tổng thống Cộng ḥa Pháp Jacques Chirac trao tặng.

Giữ nhiệm vụ giám đốc Viện Tim ngay từ những ngày đầu thành lập (1992), 15 năm qua ông đă vượt bao sóng gió giữa “cuộc chiến” mà có lúc tưởng như không cân sức giữa tấm ḷng, ư chí và áp lực cứu sống người bệnh. Ba lần xin chuyển công tác nhưng đều bị GS Alain Carpentier - chủ tịch hội đồng giám sát Viện Tim - từ chối: “Không!”.

Mười lăm năm, 15.000 ca mổ được thực hiện tại Viện Tim - đồng nghĩa với gần 15.000 con người được trả lại sự sống. Là vị “thuyền trưởng” của viện, BS Chiếu đă âm thầm, lặng lẽ đóng góp hết ḷng cho những ca mổ đó.

Duyên nợ

BS Chiếu kể: “Khi viện mới thành lập, lúc đó tôi đang làm ở pḥng nghiệp vụ y Sở Y tế th́ BS Dương Quang Trung (giám đốc sở lúc đó) đột ngột gọi lên nói: Anh chuẩn bị về làm giám đốc Viện Tim. Tôi thưa: Nếu không đồng ư để em ở sở th́ anh cho đi đâu cũng được, cần ǵ phải về Viện Tim? BS Trung nói: Không, Viện Tim thật sự rất cần anh. Tôi vẫn từ chối. Lần sau ông gọi lên nữa, đành phải nhận lời”.

Ông nhận nhiệm vụ giám đốc trong bối cảnh vô cùng khó khăn. Viện Tim là mô h́nh rất mới trong hợp tác giữa hai nước Việt - Pháp. Nhà nước cho phép thể nghiệm một mô h́nh cân đối thu chi hoàn toàn cho dù không có định hướng nào, chưa có một hướng dẫn nào, mà cơ chế quản lư tổng thể cũng chưa rơ ràng... Khi viện đă đi vào hoạt động mà có người c̣n đặt câu hỏi: “Nên quản lư theo cơ chế nào?”. Mổ tim lại là một lĩnh vực rất mới, lúc ông về, viện mổ mới 20 ca. Dư luận th́ râm ran BS ḿnh chỉ là “thợ vịn” cho Tây mổ, nhưng BS Chiếu tự tin người VN có thể mổ tim được.

 

BS Chiếu (phải) cùng các bệnh nhi nghèo của tỉnh Kiên Giang được giúp đỡ chi phí mổ - tại Viện Tim (tháng 12-2005)

 

Về viện mới hai, ba ngày th́ ông choáng váng khi một em bé chết ngay trên bàn mổ v́ ca tứ chứng Fallot. Phẫu thuật viên khóc rấm rức. Ông an ủi BS ḿnh đừng nản ḷng, rồi đi động viên người nhà bệnh nhân chấp nhận sự mất mát... Nhưng ông vẫn vững tin người BS VN đủ thông minh, đủ khéo léo để thành công.

Trong 100 ca mổ đầu tiên, chết năm ca. Khi đề xuất tổ chức lễ kỷ niệm đánh dấu 100 ca, có ư kiến không đồng t́nh nhưng ông quyết định làm v́ hai lư do: tạo niềm tin cho BS của ḿnh và tạo an tâm cho người dân v́ lúc đó mổ tim c̣n rất mới mẻ ở VN.

Trong năm đầu tiên viện mổ được 492 ca - tử vong 3,5%. Báo cáo của viện được đưa lên tạp chí khoa học th́ một BS nước ngoài đọc được bèn gửi thư nói muốn sang VN học tập v́ năm đầu mà tử vong chỉ 3,5%?

Người ta không tin cũng có cái lư của họ v́ cứ nghĩ BS VN chỉ là những “thợ vịn”. Nhưng có một điều mà họ chưa thấu hiểu: tâm huyết cứu người là động lực để cả tập thể viện đi đến cái đích đặt ra: phải thành công về kỹ thuật mổ và người nghèo cũng được giúp đỡ mổ với tỉ lệ 30-40%.

Thực tế đă chứng minh: các chuyên gia Pháp chỉ luân phiên sang giúp phẫu thuật trong hai năm đầu, từ 1994 họ không qua nữa v́ BS VN đă đủ khả năng mổ được những bệnh lư phức tạp hơn, mổ các ca có thể trọng nhỏ hơn, dưới 10 kg rồi tiến tới dưới 6,5kg mà tỉ lệ tử vong dưới 3%.

 

Giáo sư Alain Carpentier (trái) đại diện Nhà nước Pháp trao Huân chương Quốc công cho BS Nguyễn Ngọc Chiếu

 

Năm 1994 viện mở hội nghị quốc tế đầu tiên có 15 nước tham dự, nhiều BS nước ngoài đă ngạc nhiên về sự thành công này. Và đến nay, trong 15.000 ca đă mổ, tỉ lệ tử vong chung là 2,5%. Trong 15.000 ca này, có 4.000 người nghèo được miễn giảm chi phí mổ lên đến 5 triệu USD.

Có một điều thầm kín BS Chiếu không nhắc, đó là giai đoạn làm đồng giám đốc trong ba năm đầu (năm đầu tiên là Olivier Brault, năm thứ hai là Frédéric Lemoine, năm thứ ba là Norbert Marche), có lúc “cơm không lành canh không ngọt” với người Pháp, ông gọi tôi tới tâm sự rằng ḿnh sẽ bỏ cuộc. Bây giờ nhắc lại ông cười: “Lúc đầu chưa hiểu nhau nên tôi phải liên tục điều chỉnh mối quan hệ hai bên, ba năm là cả một quá tŕnh sóng gió. Năm đầu tiên, tôi đ̣i về, BS Trung nói: Ráng một năm rồi tính. Năm thứ hai ông cũng biểu ráng thêm năm nữa, rồi năm thứ ba...

Ông cứ căn dặn tôi: Cứng quá th́ găy, mềm quá th́ mất. V́ thế phải chọn giải pháp thích hợp giữa hai thái cực”. Năm 1994, đủ lâu để biết ḷng người, GS Alain Carpentier mới hiểu người VN và... BS Chiếu, nên khi thấy không cần đồng giám đốc nữa th́ hội đồng giám sát Viện Tim (gồm năm người Pháp, năm người Việt) đă bầu BS Chiếu làm giám đốc một ḿnh (năm năm bầu một lần) và ông đang ở giai đoạn cuối của nhiệm kỳ ba.

Cái tâm giữa sinh & tử

Tại buổi lễ trao tặng Huân chương Quốc công của Nhà nước Pháp, chính GS Alain Carpentier đă phát biểu: “Ông Chiếu đă trải qua những năm tháng rất khó khăn tại Viện Tim: cúp điện triền miên, bồn nước có nguy cơ bị đổ sụp... Khó khăn đến độ ba lần ông xin từ chức và chính tôi là người từ chối. Với tư cách là người đỡ đầu của viện, nay tôi xin tuyên dương công trạng của ông”.

 

BS Nguyễn Ngọc Chiếu (trái) và BS viện sĩ Dương Quang Trung, hai người được Pháp trao tặng Huân chương Quốc công

 

Chi phí mổ tim một vài ngàn USD/ca. Trước khi Viện Tim ra đời, phần lớn trẻ nghèo bệnh tim nặng không điều kiện ra nước ngoài đều tử vong. Viện Tim ra đời là chiếc phao cứu sinh cho hàng ngàn em bé.

BS Chiếu nói: “Cho đến nay có thể khẳng định Viện Tim chưa từng từ chối một người nghèo nào. Đó là một nguyên tắc: nếu không giúp được nhiều th́ giúp ít. Không từ chối”.

Có một người cha tóc bạc phơ, nhà ở quận 8, đạp xích lô, có con gái 17 tuổi bị bệnh tim nặng, ông đưa con tới trước cổng Viện Tim nhưng không dám vô. Tiền đâu để mổ? Một lần ông bạo gan vô đại. Kết quả là con ông được mổ miễn phí hoàn toàn. Khi cô bé khỏi bệnh, BS Chiếu gợi ư cô đi học may và đem máy may của... vợ ḿnh tặng cô để kiếm sống.

Ông tâm sự: “Bệnh nhân được mổ tim, được cứu sống, nhưng chất lượng sống sau mổ c̣n là một vấn đề. Gia đ́nh phải bán trâu, bán nhà cửa... cứu người thân, để rồi cả nhà sống trong bế tắc, ḿnh cũng không yên tâm”. Có trường hợp cô giáo Mai ở Xuyên Mộc được mổ tim nhưng trước đó phải bán cả nhà và đất để đóng chi phí mổ. BS Chiếu chỉ đạo nhân viên đi chuộc lại chỉ v́: mổ về lấy chỗ đâu để ở?

Sau bảy năm công tác tại BV Nhi Đồng 1, 10 năm ở Sở Y tế, rồi 15 năm ở Viện Tim, nay ở tuổi 60, điều đọng lại nhất trong ông là bài học kiên định. Bởi lẽ, ông vốn không phải là người kiên định, khi không hài ḷng ông cứ muốn bỏ đi. Nhưng sau một chặng đường ở Viện Tim ông đă biết kiên định với những điều tốt đẹp trong cuộc đời.

Đă từng trải qua nỗi đau mất mẹ khi mới lên 5, rồi vợ mất trong một tai nạn giao thông khi cô con gái nhỏ mới 11 tuổi, và chính ông cũng từng bị nhồi máu cơ tim suưt chết nên ông có sự đồng cảm với những bệnh nhân của ḿnh. Ông khuyên họ tự cởi trói khỏi những vướng mắc, khổ đau, âu lo... để tránh bệnh tim.

T́nh cảm sâu lắng giữa thầy thuốc và bệnh nhân Viện Tim được ông gửi gắm qua mấy câu thơ sau:

Trong đêm tối âm thầm sen nở
Cho đời thơm ngát đẹp như thơ
Ḍng máu đỏ từ tim rộng mở
Cho cả t́nh thương mến vô bờ...

KIM SƠN

     (Tuoi Tre)

Những Tin Cũ

Copyright ©2005 FITEC & SearchVN. All rights reserved.