TIN NHÂN  QUẢ - TẠO PHƯỚC ĐỨC -  SỐNG CHÂN THƯỜNG

 searchvn.net                                                                                                               TRỞ VỀ

 
 

 

Đọc Thơ Thôi Hộ

 

Người bạn gởi cho tôi mấy bản nhạc phổ theo ư thơ Thôi Hộ. Nghe xong, tôi đọc lại bài thơ. Có bản Hán văn chữ đẹp (bản chữ Hán có chỗ khác với bản được ghi ở dưới). Tôi nghĩ đến khung trời văn học ngày xưa. Đạo ở trong chữ, trong lời.

 

Khứ niên kim nhật thử môn trung

Nhân diện đào hoa tương ánh hồng

Nhân diện bất tri hà xứ khứ

Đào hoa y cựu tiếu Đông phong.

(Đề Đô Thành Nam Trang - Thôi Hộ)

 

Cụ Tản Đà (?) dịch:

 

Cửa đây năm ngoái cũng ngày này,

Má phấn, hoa đào ửng đỏ hây.

Má phấn giờ đâu, đâu vắng tá

Hoa đào c̣n bỡn gió xuân đây.

 

Cụ Nguyễn Du dựa vào ư bài nầy để viết hai âu thơ tuyệt tác khi Kim Trọng trở lại t́m Kiều:

 

Trước sau nào thấy bóng người

Hoa đào năm ngoái c̣n cười gió Đông...

 

Có sự tranh luận luận giữa "gió Đông" và "gió Xuân." Tôi vẫn thích "gió Đông". Mùa Xuân nhưng vẫn c̣n hơi lạnh của gió mùa Đông.

 

Và tôi cũng bắt chước dịch bài thơ trên, một theo thể lục bát và một theo thể thất ngôn, như sau:

 

Ngày này năm trước cửa nầy

Hoa đào, mặt ngọc tương giao ánh hồng

Bây giờ mặt ngọc vời trông

Hoa đào vẫn với gió Đông cợt đùa.

 

Ngày này năm trước tựa bên song

Mặt ngọc, hoa đào giao ánh hồng

Mặt ngọc giờ đây t́m đâu thấy

Hoa đào vẫn cợt gió mùa Đông.

 

Sức hấp dẫn của bài thơ, bên cạnh lời thơ đơn giản chân t́nh, t́nh ư c̣n được gắn liền với khung cảnh gắn bó muôn thuở với con người là thời gian không bao giờ dừng nghỉ của bốn mùa xuân hạ thu đông, và trong cái thời gian không bao giờ dừng nghỉ đó là một không gian và một t́nh người. Nếu đặt trong khung cảnh nam nữ, th́ đó là cái t́nh có thật của con người, cái “si mê” hiền ḥa dễ thương nhất trong vô vàn cái tham, sân, si… giữa thế gian nầy. Nếu đặt vào khung cảnh thời gian, nó gợi lên cái cảm khái về sự vô thường trong cuộc đời, cái cảm khái mà đến một thời điểm nào đó trong cuộc đời, mỗi con người sống chân thật đều cảm nhận. Bên cạnh đó là cái vô t́nh, thản nhiên của đất trời, của không gian, thời gian. Cái vô t́nh, vô trước đó là bóng dáng về một niềm hy vọng được dừng lại của con người trong tính chất biến dịch vô thường của mọi sư. Và dường như khi một tâm thức dừng lại th́ nó cũng cùng dừng lại với đất trời, không gian và thời gian. Và đó là cái Tâm. Chỉ khi tâm thức dừng lại th́ con người mới thấy được cái Tâm, thấy được đất trời, không gian và thời gian…

 

Đến đây, tôi chợt nhớ đến bài thơ rất “thơ” của Ngài Huyền Quang (?) phái Trúc Lâm:

 

Nhị bát giai nhân thích tú tŕ

Tử kinh hoa hạ chuyển hoàng ly

Khả liên vô hạn thương xuân ư

Tận tại đ́nh châm bất ngữ th́.

(Xuân Nhật Tức Sự)

 

Giai nhân mười sáu ngồi thêu gấm

Dưới lùm hoa tử tiếng oanh rơi

Cảm thông vô hạn thương xuân ư

Ngồi lặng, kim dừng, chắng có lời.

(Ngày Xuân Tức Cảnh - Nguyên Hảo dịch)

 

Người con gái ngồi thêu trong một khung trời mùa xuân, dưới hoa, trong tiếng chim kêu, một niềm giao cảm nhẹ nhàng bao la nào đó khởi lên, nàng dừng kim chỉ, ngồi lặng và không có một lời để nói. Nàng dừng lại trong đất trời, trong không gian, thời gian hay đất trời, không gian, thời gian dừng lại trong nàng. Cái đó không có lời để nói. Theo Thiền sư Bankei th́ cái đó là cái ǵ?

 

Copyright ©2005 FITEC & SearchVN. All rights reserved.