TIN NHN  QUẢ - TẠO PHƯỚC ĐỨC -  SỐNG CHN THƯỜNG

 ĐẠO TRNG TY TẠNG                                                                                                              TRỞ VỀ

Google

Nhẫn Tế Thiền Sư
SỰ TCH TY DU PHẬT QUỐC
Ty Tạng Tự 
2548 2004

PHẦN BA

Ngy 25 Juillet 1936 8-6-.l.

Sng thức thường lệ. Điểm tm bột với cải chua, 8 giờ trời cn mưa rầm rỉ, đường x khắp thnh Lhassa, lầy lt chưn, nước ngập linh lng. Bữa nay khng đi mua hng bng. Mười một giờ ăn ngọ bột với cải bẹ của mấy huỷnh xo với thịt, dưng cho bần đạo một dĩa cải khng c thịt. Ấy l rau gởi gần với thịt đ

Chiều 3 giờ tr sữa xong, huynh Samdhen ku bảo coi tay gim con trai của Thừa tướng, 13 tuổi, kế đi hnh hương cha chợ : cha lớn Chkhăng (Thch Ca) với Samdhen. Đ mấy lần đi m bất xem tại cửa chnh c treo một tấm biển của Tu cng c bốn chữ : ty   trc   chnh   tng  , hn chi huynh Samdhen trước ni : Tibet gọi Chkhăng Gompa, nghĩa l Thch-Ca-Mưu-Ni tự, l trọn thờ chnh php của đức Thế-tn. Hai huynh đệ vo đi cng cc điện từ từng dưới cho tới từng thứ ba như mấy lần trước, đoạn cng nhau đi về gặp một vị Lama người xứ Lhassa m ở nh thiền Lađặt, đến xin coi tay. Hoan hỉ coi gim. Kế vợ huynh Đầu bếp đem ra hai bắp cải ni hộ cho Bần đạo. Hồi ny đ gặp Đầu bếp trước cửa c ni rồi. Ti hỏi mua bao nhiu, Samdhen rằng : của Quan lớn, gần nh c vườn trồng hng bng. Bần đạo cm ơn c Đầu bếp v ni : Qu lắm, đất nầy trồng được thiệt qu qu. Samdhen ni : Hm qua huỷnh hộ thịt cho chng ti, cn thầy khng dng thịt, nn Đầu bếp hộ hai bắp cải ấy, một bng cải v một bắp cải. Lc ngho gặp bạc, lc kht gặp nước.

Ngy 26 Juillet 1936 9-6-.l.

Điểm tm cải bắp ăn sống với muối. Trưa ngọ bột với cải bng chấm nước muối ớt. Samdhen v Sonnam cũng xề lại ăn t l cải bắp chấm muối hột. Mười hai giờ c vị Lama mập quen (của Quan) lại thăm v dưng một sợi anh lạc. Đm đạo vui cười, huỷnh xề lại ngồi gần Bần đạo, nắm lấy tay bần đạo vo lng bn tay huỷnh một cch thm mến. Samdhen thng ngn rằng : Lama đy muốn thầy ở lại Lhassa chung liu cng huỷnh một năm. Bần đạo ni : Bất tiện ! (theo lời tin tri của Đại đức Quốc Vương gởi điển vo tr-no bần-đạo), nay bần-đạo lớn tuổi, ở lại học hnh khng bao nhiu m lm cho mất ngy giờ của huynh, lại mất ngy giờ độ Thiện nam tn nữ tại bổn-quốc-độ đang trng đợi. Để sau về Đạo trng, như c đạo đồng no c tn lực mộ Đại đạo Ty-tạng Php mn, th Bần tăng sẽ cho đi ở tại Lhassa nầy mười năm học đạo, tả kinh, như vậy sau về truyền b lu di. Cn Bần đạo tuổi cao, ngy tịch gần, truyền đạo c bao lu đu. Nghe lời Samdhen thng ngn th Lama ni : Phải, phải vậy ngy no thầy cho Đạo đến, ti xin bảo lnh dạy dỗ. Đoạn hỏi thăm sự cng dường v nh thiền ra thế no ? Tốt lắm, cch cng dường tinh khiết v nh thiền đẹp đẽ huyền vũ tinh anh. Chuyện vn khắn kht, đoạn Isess sửa soạn đi chợ, hỏi bần đạo đi khng ? Samdhen vui miệng bảo bần đạo đi chơi cho khoảng khot. Lama ni : Tốt lắm, ti cũng đi với, ni rồi huỷnh kiếu Samdhen đi cng bần đạo c Choundouss theo. Bốn người ra đi, th lama cặp k nắm tay bần đạo cch yu thiết m đi. Gip vng chợ khng hở tay, cng cực chẳng đ, gặp mấy chỗ snh nẩy lầy n buộc huỷnh phải bung tay bần đạo một cch tiếc rời trong lc đng hẹp. Lc về tới nh quen của Choundouss th huỷnh trẽ vo đ cng Isess. Lama nắm tay đi thẳng cng Bần đạo tới ng Quan Thừa-tướng, dừng bước khng muốn rời tay, nhưng một chập lu, huỷnh ni : Srang phết, rồi bung tay bần đạo, hai đng ng nhau rồi phn nhau về nghỉ. V d, may sổ. Tối nay lại thiền tụng rồi ngủ, khuya trời mưa rỉ rả. Samdhen ni : C hai Lama Dzesbung đến lc thầy nghỉ trưa, ti khng cho ku, họ mời huynh đệ mnh đến ngy ht rằm, đến xem.

Ngy 27 Juillet 1936 10-6-.l.

Nhựt thường lệ, sng c hai vị Lama đến ở đng trước đơn cng Samdhen tụng kinh (bị mưa liu dột, nn Samdhen che vải trước sn liu, đem đơn ra ngoi nghỉ ba, bốn ngy ry, c một mnh chỗ bần đạo khng dột, nếu trời mưa to th c cht t, nn một mnh bần đạo ở trong liu). Bần đạo cn ngồi trong đơn lần chuỗi, nghe tụng kinh chớ khng thấy mặt, đến lc rồi sự, ra ngoi mới thấy hai vị Lama, một vị l chủ liu ngụ khi nọ tại Pithu Khampa v một vị nhỏ. Thấy bần đạo liền mừng cho, bần đạo cũng mừng đp lễ cch yu thiết. Mời ngồi, bần đạo kiếu đi ngoi, ra gặp Samdhen cũng đi ngoi, rồi đi v, huỷnh thấy hai con cẩu phải lẹo, liền chỉ v hỏi Bần đạo thấy ci chi khng ? V hỏi v cười. Bần đạo rằng : Cả thảy chng sanh (nhơn vật) trn mặt đất Dim-ph nầy, v c bao nhiu đ m phải khổ sở, m ham sống, v ni v đi. Tiểu rồi vo, tới đơn Samdhen, bn ku huỷnh m ni : Huynh thấy khng ? R khng ? Biết khng ? Cả thảy chng sanh loại, v đ mới c sanh, sanh ra mới c khổ, lo, bịnh. Người như th, thượng cầm, hạ th đến loi c, cn trng, ham sống cũng v tham dục. Ci khổ nhn, tham dục vi bổn. Lama khch hỏi, Samdhen thng ngn. Lama gật đầu khen phải. Bần đạo rằng chỉ c Phật đệ tử biết ci dm dục l nguồn cội sự sanh, nn lnh đ cho tuyệt sanh, hễ sanh tuyệt th lo dứt, lo tuyệt, bịnh đoạn, bịnh tuyệt th tử v do nhi hữu, th ưu bi khổ no đu cn theo. Lama khch nghe thng ngn, lắc đầu, ng bần đạo rồi ni phải qu

Sẵn đ, một đm nam nữ gia quyến của Đầu bếp v người sai nha của quan lớn với cc huynh nội bọn đứng nghe. Bần đạo thừa thử ni : Loi người hiếm kẻ biếm nhẻ chư Lama (thầy tu) rằng : ăn no, mặc ấm, khng lm g hết, ngồi chờ của tn th đn na. Đ l họ ngạo bng Phật đệ tử lm biếng, ấy họ khng biết kinh Phật bảo, chư đệ tử y Php tu hnh m lm ruộng tốt cho chng sanh gieo giống lnh m họ khng r lại ch cười, m họ c ngờ rằng họ khng phải ch cười chng tăng, ấy l ch cười Phật đ Đến lc họ đau ốm, nằm rn siết, nhớ tới lời chng tăng y lời Phật giảng thuyết, họ ăn năn lắm, khi bịnh hnh qu nhức đau th họ ku Phật trời i cứu ti, thương ti. Miệng ku ro liền đeo. Đến lc hết đau, ngũ dục dập dồi, họ qun hết lc đau lc khổ. Cả thảy nghe lời thng ngn, lắc đầu, ng bần đạo, dường c vẻ lạ lng như vẹt my thấy trời xanh. Cười cười m c tỏ nơi mặt cht nt hổ ngươi. Đoạn Bần đạo tiếp : Nầy huynh Samdhen, bần đạo thấy hiếm người chết v đờn b, ngho khổ v đờn b, cũng như một ngy kia bần đạo gặp một người ăn my đui hai con mắt, người vợ dắt đi xin, bần đạo bảo : Thi hai ng b vo cha của ti m ở thọ tam qui ngũ giới tu hnh, cơm sẵn ăn, quần o sẵn bận, chết chn cất tử tế. Nhưng người khất ci ấy lắc đầu ni : Ti tu khng đặng, ni rồi du dắt nhau đi. Đ huynh c đến đỗi m qung, ăn my, lc đi, lc lạnh m khng rời đờn b, th cng nhau ngy b mo, lết mủng xin ăn, miễn tối cng nhau đặng gần gũi. Nghe thng ngn, ai nấy đều cười rộ m c vẻ hổ ngươi, dm Bần đạo v đi dang hết. Sam-dhen gục đầu ni : A băng Losang. Bần đạo rằng : A băng Losang ninh done. Cười xa. Samdhen rằng : Thầy khng r : A băng Losang l một vị Đại lo Lama tại Dzsbung tu hnh kin cố, mấy ngn Đại chng knh phục, thuyết-php như lưu, nghe qua ai cũng nhờ đ m tỏ đạo mầu. Nn gọi l Thiện xảo thuyết. Kiếu vo đơn, ngồi tr nước một chập, huynh Choundouss hộ một chn cơm đường v một chn tr dehi chế beurre đặng điểm tm. Hoan hỉ Đoạn 11 giờ rưỡi ăn ngọ bột v bng cải với nước muối. Ăn rồi, c c bạn của lại quan đng dinh quan lại xin xem tay. Samdhen dắt vo, xem rồi dưng 2 trăng nga. Bần đạo hiến lại Sam-dhen rằng tiền nhang (cũng như lc ở Pithu Kham trzanh, tiền xem tay của một vị Lama dưng, bần đạo hiến lại Choundouss, bảo huỷnh đem hộ cho cc Lama ngho, v c một lc một vị Lama c tiền, đến xem tay, dưng tiền th bần đạo khng lấy, Choundouss v Samdhen rằng : Thầy lấy rồi cho Đạo ngho hay cng cha tốt hơn, v họ c tiền. Nếu người ngho đến coi tay th thi, cn người c tiền phải lấy), v lời ấy m bần đạo giao tiền xem tay cho cc huỷnh. Chiều lệ thường. Học thm tiếng Ty-tạng.

Ngy 28 Juillet 1936 11-6-.l.

Nhựt thường lệ. Trưa ngọ bột với bắp cải nấu c-ri. Chiều y lệ, học, khng chi lạ. Đổi 2 rupee, đếm lại thiếu 7 ygăng. Ấy l Sonnam đi mua thịt về, Choun-douss đếm đưa cho bần đạo, song thi cũng hoan hỉ. Cho họ ăn xi cha cho m.

Ngy 29 Juillet 1936 12-6-.l.

Hai huynh Lađặc về Dzsbung. Sớm điểm tm bột kh với tr Ty-tạng. Đoạn cng Samdhen đi chợ, mua một cục savon thơm 6 trăng nga (4 annas) một cục savon đ 5 ygăng 2 sous (5A), một ci hộp quẹt, một bắp cải bng 4 trăng nga (2A.3P) sữa 1 trăng nga. Đi chợ, c hơi lu v Sonnam đi cng phường phố, lại lc về gần tới nh cn trở ra mua savon đ. Khi về, họ ở nh ăn cơm với thịt xo rồi, Sonnam về, khng ai bảo ăn cơm, nn huỷnh ăn bột với nước tr, cch buồn xo. Isess ku Bần đạo rằng : Cơm cn hiếm, thầy ăn ngọ tốt lắm. Bần đạo rằng : Cm ơn, bần đạo khng dng cơm, để dng bột v lu ngy khng ăn cơm, nay ăn e đau bụng, để đ cc huynh ăn. Đoạn tới ngọ, nhồi bột với nước tr cng dường rồi dng với cải chua mua sớm mơi 2 trăng nga. Ngọ rồi nghỉ một chập, rồi thẳng xuống bến sng, giặt o quần rồi tắm.

Đm nay ra ngoi sn ngủ với Samdhen v ở trong liu rệp lung qu, ai nấy ngủ ở ngoi, một mnh chịu khng nổi rệp ở quanh vch, chấu lại cắn qu ngủ khng đặng. Khuya lại trời mưa, c che vải, nhưng vải mỏng r v gi tạt, ướt lớp mền ở ngoi hết. Tuy mưa nhưng mền nhiều lớp (bốn lớp) ba lớp mền v Choundouss cho mượn một ci o bố Ty-tạng, dy lắm, đắp ngoi nn ấm p v nhờ c tắm đặng hồi trưa, nn khỏe xc ngủ m đềm. Sng cn mưa rỉ rả.

Ngy nay cũng gặp Tổ sư dạy bảo tại gc ni gần m sng

Ngy 30 Juillet 1936 13-6-.l.

Sng thức dậy, trời cn mưa rỉ rả. Điểm tm tr Ty-tạng, ăn bột kh rồi, 8 giờ rưỡi c nắng. Mền, o ướt t, cc huỷnh lấy trọn cả đồ ngủ ấy đem ln rầm phơi gim.

Đoạn c một vị Lama ở Galden đến viếng, ngựa chở một bao bột đem hộ Samdhen. Samdhen hộ lại một bao gạo v đi cơm. Sonnam xin 2 trăng nga đặng mua savon đặng mai đi cha Galden dưng cho Lama thiền chủ của huỷnh. Hoan hỉ, v cho lun ba huynh kia 4 trăng nga, ty ăn uống.

Trưa ngọ bột với cải bng nấu c-ri. Đoạn Choun-douss rủ đi chợ, lc vo phường phố, tới sở tuần cảnh, gặp Isess đang đứng xem đm đng người, dừng bước một chập rồi đi, đoạn gặp người quen bảo huynh Choundouss nn xem lịnh Thừa tướng phn xử đn hai người t nhơn đờn ng với một người tội đờn b, tại trước sn sở Tuần cảnh. Thin hạ lao xao, gi trẻ nữ nam nhm đng dy. Choundouss ni với Bần đạo sự ấy, đoạn rủ lại h phố ngồi chờ. Lu hoắc m khng tới giờ phạt, Isess, Choundouss v bần đạo thả đi dạo phường hai vng m cũng chưa thấy lịnh quan đến, nn đồng về. Lc về tới nh quen Choundouss th hai người quen khi ny cũng đồng theo sau, ni chi khng r, Choundouss rủ bần đạo vo nh quen chơi. Bần đạo rằng : Khng, ti về lun, huynh gh chơi với Isess. Isess cũng ni bần đạo gh chơi. Chối từ đi ba quận rồi Choundouss rằng : C hai người hồi ny muốn mời thầy vo chơi. Ni qu cũng xui lng, vo đ, th hai người đờn ng khi ny đứng dậy mời lại đơn ngồi, đoạn c tnh của Choundouss đi mua xăng đem về rt mời uống. Bần đạo biết thứ ấy uống khng ra chi hết, uống tr cn qu hơn. Song cc huỷnh mời qu thi cũng thun tnh, vi từng xăng, th huynh gi đi theo đ, xin coi gim tay, coi rồi, th bần đạo muốn về, bỗng c Iss lại ku hai huỷnh rằng Samdhen quở trch. Hai huỷnh về cng bần đạo, tới cửa, họ sợ, bảo bần đạo đi trước. Samdhen thấy bần đạo bn ni : Thầy theo họ khng tốt, v nh ấy khng nn lại đ chơi. Đoạn rầy hai huynh kia bằng tiếng Tibet. Kế sai Iss v Choundouss đi cha Sra, khng r đi chi. Trời mưa rỉ rả, hai huynh ra đi. Bần đạo lấy mủng bnh của huynh nhỏ xem tay sớm mơi mua dưng cho bần đạo cho huynh Samdhen ăn, ban đầu huỷnh từ chối khng xơi, nhưng bần đạo giả đ khng r rằng huỷnh từ chối, bảo Isess đi lấy dĩa nhỏ đặng sắp bnh ra tử tế.

Isess khng r, bần đạo bn đi lấy rồi sắp bốn bnh bốn thứ để trn tợ của huỷnh. Huỷnh trăm với Isess v huynh Lađặc ở Dzsbung mới đến lc vắng mặt mấy huynh đệ ti, rằng : Cch của thẩy nghim trang vậy. Đoạn huỷnh ăn bnh, cn bnh trong mủng th cho Isess v huynh Lađặc. Lc chiều tối, bần đạo trong đơn bước ra thấy huynh Lađặc kiếu về, cn Isess th ngồi trong bếp, bần đạo hỏi Samdhen rằng : Trời đ tối m chưa dng bột sao ? Samdhen rằng : Bữa nay khng c mua thịt đặng, nn khng c đồ ăn. Bần đạo ni : Vậy huynh muốn ăn bắp cải bng chăng ? Ti sẽ nấu cho bắp cải bng theo kiểu China cho huynh ăn. Huỷnh rằng : Ti ăn bột chớ khng ăn cơm, bần đạo tưởng huỷnh từ chối cho bng cải, bn vo đơn ngồi, chập lu, huỷnh ku bần đạo rằng : Thầy khng nấu bắp cải sao ? Ủa huynh muốn ăn sao ? Bần đạo ngỡ huynh ni ăn bột với tr. Thi để bần đạo nấu. Đoạn lấy cải bng xắt rồi nấu c-ri, khi cải gần chn bần đạo đổ nước lung v đi lấy bột m con cht đỉnh trong thau, bảo Isess nhồi nấu bnh canh. Huỷnh nhồi rồi lăn con bột bỏ vo, lc chn mc cho Samdhen ăn, huỷnh đi qu m gặp bnh canh, ngon ăn no cnh, mỗi người kia Isess v Sonnam đều một chn. Đoạn trời cn mưa rỉ rả, Samdhen ra ngoi ngủ, bần đạo ni lạnh lắm khng ngủ. Huỷnh bảo Sonnam trải đồ ngủ giữa liu cho bần đạo ngủ, v tại đơn nhiều rệp. Kế Iss về cn Choundouss ngủ tại nh quen.

Ngy 31 Juillet 1936 14-6-.l.

Sớm điểm tm tr rồi ăn bột với cải chua rồi uống một ca tr sữa của Đầu bếp hộ. Mượn c Đầu bếp mua sữa v đường. Samdhen rằng : Mua đường đừng mua sữa v bữa nay đi Galden. Hm qua đ mua một bắp cải kế đầu bếp cho một bắp nữa, nn hm qua nấu một bắp, sng nầy cn một bắp, nấu c-ri nửa bắp chia nhau ăn, cn nửa bắp cất đ. Đậy điệm dọn dẹp hẳn hi, chừa hai ci mền đặng đem theo đắp. Chn giờ cng cc huỷnh ln đường, lội bộ đi, lội qua khng biết mấy bu(1) mấy suối, ướt t quần o, nước lạnh như đồng, t ti hai chưn. Mười một giờ rưỡi tới bến đ, ngồi đợi ước 1 giờ, con đ đi, đ da tới, xuống đ đi qua sng, ln đi riết 1 giờ rưỡi đ tới xm nh gần đường, cc huỷnh vo hỏi chỗ tạm nghỉ, song khng nh no c chỗ tử tế, nn họ từ khch, huynh đệ đnh trải l lt ngủ ngoi sn (cũng c bộn khch đi đường ngồi trước uống tr uống xăng) cng nh xm xch ngồi nghỉ, đợi Isess đi mướn nấu tr (tr, beurre, muối của mnh) đem ra dng. Chập lu tr xong, Isess đem ra, đồng uống tr ăn bnh bột chin (hnh như chiếc dp) của Iss hm qua đi cha Sra đem về. Ăn rồi trả tiền nấu tr 1 ygăng, đoạn 2 giờ 15 ln đường, trải qua khe suối, lc 4 giờ rưỡi bần đạo đuối gi, hết gn hết cốt, cẳng hết muốn bước, song cứ niệm Phật m đi theo họ. Họ đi bộ giỏi lắm, song cũng rng bước, lc tạm nghỉ xả hơi, th lo bp cẳng o bế, rốt việc cũng kịp bước như họ. Năm giờ rưỡi, pht tới lng Đ-xanh, cn chừng ngn thước tới chợ, th cho Sonnam đi trước hỏi nh ngụ. Huynh đệ đi sau, lần lượt đ tới chợ, th Sonnam hỏi chỗ ngụ đặng, bn đứng nơi đường đn rước. Vo nh ngụ, thẳng ln lầu vo phng đ dọn dẹp sẵn. Tạm nghỉ uống tr ăn bột rồi mượn chủ nh mướn gim hai con ngựa. Mướn đặng, đỡ qu. Samdhen rằng : Ti mỏi cẳng qu lẽ, nếu khng ngựa thiệt khổ lắm. Thầy cũng mỏi như ti.

Ngy 1er Aout 1936 15-6-.l.

5 giờ thức, Samdhen ku huynh đệ, bảo Sonnam đi hối ngựa, Sonnam đi vừa khỏi ng, th gặp chủ ngựa, đem hai con ngựa vo, ln lầu lấy hnh l xuống gc yn, đoạn trả tiền phng cho chủ nh rồi xuống hai huynh đệ ln ngựa đi, cch chợ 100 thước th c ba ci suối nước chảy như cắt, hai con ngựa qua suối nước tới gối, qua rồi, dm lại bốn huynh kia đang xăn quần tm o, cởi giy, bần đạo động lng thương xt, trời cn sa m lạnh lẽo m băng qua ba ci suối v mấy đầm nước linh lng ấy, lạnh hai chơn lắm. Cc huỷnh lần lượt đi sau, hai huynh đệ đi ngựa tới trước, trải qua khe suối mấy lần, pht tới xm đ 8 giờ. Tạm gh, sai Sonnam đi hỏi chỗ tạm nghỉ mướn nấu tr (lc đi cn chừng t ngn thước) th Samdhen bảo Sonnam ln ngựa ngồi sau huỷnh. Hai người một ngựa thấy thương con loại vật, miệng đổ bọt, trời lạnh m đổ mồ hi, v vậy mới c Sonnam đi một lượt. Hỏi đặng chỗ rồi, vo nh ấy tạm ngồi, đợi nấu tr, chập lu tr si th bốn huynh kia đ tới. Muối, beurre bỏ vo ống, c chủ nh thục xong, đổ vo bnh đem ln, huynh đệ đồng uống điểm tm v ăn bột, cc huỷnh uống xăng trước, hai huynh đệ ti uống tr. Xong trả 1 trăng nga tiền nấu tr, 9 giờ rưỡi ln ngựa. Lc khi ny đ thấy phan lọng của Đại đức Lama ha thượng Galden, đi Lhassa về, cn đi sau xa, khi tạm dng tr th ton Đại đức đ đi qua khỏi trước. Ln ngựa đi ước nửa giờ, ng tới trước thấy ton của Ha thượng Lama, đng liu vải gần m đường tạm nghỉ. Samdhen ni rằng : Thi xuống ngựa, đợi cc huỷnh tới giao ngựa cho m tử rồi đi bộ qua khỏi ton của Đại Lama rồi sẽ ln ngựa. Đồng xuống ngựa, ngồi nghỉ một chập, pht m-tử tới. Samdhen trăm với người một hồi, m-tử quần ngựa theo lề ruộng cho ăn, kế bốn huynh kia tới, cng nhau đi bộ qua khỏi trại liu Thượng tọa cch 500 m ngồi nghỉ chờ m-tử. Samdhen ni với Bần đạo rằng : Lama cả đy thiệt một vị Đức hạnh tu hnh, ngi quản xuất 3.300 Lama tại Galden, trn Quốc Vương Lama dưới l ngi. Ngi đi yết lễ vua tại Lhassa nay về Galden. Bần đạo thấy ton hnh khch v cc lama khc đi ngang qua đ đều sập d xuống ngựa cả, khen thay ! Đoạn m-tử tới, hai huynh đệ ln ngựa, bốn huynh kia cng m-tử lần lượt đi bộ theo sau. Từ đy, ngựa lần hồi từ bước ln dốc ni, ngựa thở ra khi, cng xương sống phnh hng chỏi cẳng, ngồi trn lưng ngựa, những thảm thương thn loại vật, nhưng nếu khng cậy sức đ, th bữa nay chỉ nằm dọc đường, chớ chắc đi khng nổi v ngy hm qua đi cả ngy hết gn cẳng. Tuy mượn lưng ngựa m lng vẫn đo đo niệm Phật v ch nguyện cho hai con ngựa nầy, kiếp nầy hết nghiệp, kiếp tới nguyện đ ti sanh vi nhơn, độ đ tam qui ngũ giới cho khỏi thn anh phụ trọng. Lần lượt lc nghỉ lc đi, pht tới đảnh ni, khc đường bnh địa, ngựa đỡ chưn ước 1.000 thước, pht tới xm đảnh. Xuống ngựa, trả tiền m tử, v tới đy cn 1.000 thước nữa sẽ tới cha ở pha bn kia đảnh, ấy l địa phận của cha, bất cu vua, quan, dn, tăng chng, tới đy cũng phải xuống ngựa, dắt ngựa đi bộ, chớ khng đặng ngồi trn lưng ngựa. Đợi chập lu cc huynh đệ tới, Samdhen bn bảo Isess đi vo xm đảnh gởi con d con mượn nui t bữa sẽ trở lại trả tiền cng (ấy l lc dưới chơn ni trẻ nhỏ đi ba la lối đuổi quạ v bay đp trn lưng một con d lạc mẹ, cắn mổ, lc Samdhen đi bộ vừa tới hỏi ci chi, trẻ b chỉ con d con v quạ m thuật việc ấy, rồi cho tiền trẻ b, bảo Sonnam ẵm d con đi tới xm trước gởi nui, sau đem về Calcutta). Bần đạo lần hồi đi xuống dốc ni tới đường bằng qua đảnh bn cha, bn ngồi nơi thạch bn chờ cc huỷnh. Biết phận mnh đi dở, nn lo đi trước cho đỡ chưn, nếu để đi một lượt th đi khng lại họ v họ quen chưn đi ni, đi mau lắm. (Tiếp điển tại Galden trn Thạch bn.) Nghỉ chừng 1 giờ, kế cc huỷnh tới. Iss Sonnam trễ ở lại đặng chờ thay y phục lama mới dm vo cha v trước huỷnh c ở Đạo tu tập tại Galden tự nơi nh thiền, đồng hương của huỷnh l : Sconn-Khm-trzanh của người Khm-p, nhưng khc quận với Choundouss. Mấy huynh đệ đi vng qua đường đi đến cha, trải qua mấy cấp nh thiền trn đảnh ước 500 thước mới tới nh thiền người Khampa đồng quận cng Choundouss, ln mấy cấp mệt le lưỡi, vo liu của huynh Gugam đỗ ngụ. Gugam mừng rỡ cho hỏi, lo sắp đặt đơn tợ mời ngồi. Đoạn huynh lo thục(1) tr cho chư huynh giải lao. Bần đạo ngồi nghỉ một chập, ng qua đồng hồ reo của Samdhen th đ 1 giờ rưỡi. Tr rồi, bần đạo nằm v bị răng cng chuyển, chửa(2) chưn nướu nn nhức nổi hạch cổ, nuốt nước miếng đau thấu c. Nng lạnh, trm nằm m mết, cn Samdhen lo mượn một vị Lama đem y phục lama cho Sonnam thay. Tuy nằm m nghe cc huỷnh bn luận sự cng dường v hnh hương ngy mai. Bần đạo bn chỗi dậy, Samdhen hỏi bớt nhức răng khng ? Cn nhức lắm. Huỷnh bảo nằm nghỉ v bảo ht thuốc cho đỡ nhức, nhưng đau qu bần đạo cứ trm m nghỉ. Qua 5 giờ rưỡi cc huỷnh p ăn bột với nước tr, bần đạo rng nuốt vi muỗng bột cho đỡ đi, dường nuốt đ, bột qua mụt hạch cổ, nhức đau qu lẽ. Đoạn trm nữa, 8 giờ tối đi tiểu rồi vo đơn ni với Samdhen rằng : Mai sẽ hết đau, huỷnh rằng : Xem thầy đau lung qu, e mai khng hết, nếu đặng y lời thầy ni, th rất qu v đng knh lời tin tri. Bần đạo cười v ni : Chắc lắm, sẽ hết đau, v ngy mai l ngy hnh hương, Phật sẽ cho hết đau. Nằm ngủ thẳng ống tới sng.

Ngy 2 Aout 1936 16-6-.l.

Sng thức sớm, ngồi niệm Phật, kế Samdhen thức cng cc huỷnh hỏi hết nhức chăng ? Hết rồi, khi qua đ ni bữa nay hết đau, th đu cn nhức. Đoạn huynh đệ lo điểm tm, rồi Samdhen bảo Bần đạo trao 4 săng (40 yogăng = 1R.10A.2P) đặng đưa cho Choundouss đem đi qua Điện thiền cng dường tiền tr cho chư Lama Khampa. Ba huynh đệ Samdhen, Choundouss v bần đạo mỗi người y số chung đậu cng tiền tr. Choun-douss lấy tiền lo đi đưa trước cho Thiền chủ mua tr, beurre đặng 3 giờ cng dường. Xẩn bẩn tới ngọ, ăn bột với nấm mo xo, đoạn tới 3 giờ, Choundouss mời Samdhen v bần đạo qua Điện thiền cng dường. Samdhen bảo một huỷnh đi đủ, mời bần đạo th Bần đạo cũng ni y vậy. Choundouss đi rồi, Samdhen ni rằng : Mnh cng dường cht t, qua đ lm rộn cho họ phải đi tr nước khng ch. Đoạn Sonnam bước vo, mặc đồ lama, ngồi ni chi lăng xăng với Samdhen, 4 giờ Choundouss cng rồi về liu ngụ thuật việc cho Samdhen r. Huỷnh bn ni với Bần đạo rằng : Ti cng rồi v ni với Thiền chủ rằng : Để sau sẽ cng tiền cho chư Lama, lc nầy cn ngho cng khng nổi. Nh thiền Khampa Lama c trn bốn trăm lama tăng, y như nh thiền Trzăngp Khmtrzanh của của thầy tại Dzsbung. Nếu cng y như thầy th ti khng c tiền, ni rồi cười xa. Samdhen bn sửa soạn đi hnh hương ba cha, đem bnh t-du theo (bần đạo c mượn của Samdhen 2 rupee v hết tiền lẻ, hn 1 rupee tiền t-du cng dường, cn 1 rupee để cng dường v trong lưng cũng cn một mớ). C một vị lama theo dẫn lộ, huynh đệ cng đi, qua tới khc quẹo, Sonnam chạy vo đường hẻm trốn v ni Bơda Lama đi gần tới kia, Samdhen cũng đứng ẩn cng cc huynh đệ, thấy cch họ cung knh chư Đại đức như thế cũng đng khen v mừng cho Phật đạo xứ nầy cn thạnh hnh. Kế Đại đức đi ngang qua, bần đạo xem hnh mạo cũng chưa mấy gi, tuổi lối năm mươi, ngi đi thẳng với một tiểu Lama bưng một mm lễ vật trn trm vải trắng. Khi ngi qua khỏi rồi, huynh-đệ bước ra chỗ ẩn, đồng đi. Samdhen rằng : Thượng tọa nầy cai quản hai cha bốn nh thiền. Đoạn đi tới cha lớn trước vo lễ bi cng dường cc điện, mỗi điện đều cht t tiền nhang khi cầu phc cho đn-na. Trước cửa chnh cha lớn c treo một tấm biển của China cng, c bốn chữ vng : tuyn   từ   phu   phc  . Đi cng đủ bốn cảnh tự, trải qua cc điện, xem nguy nga rực rỡ, tượng Phật đồ sộ, tượng Tổ sư Lama cũng to tt, cc thp Tổ sư rực rỡ, trn chu m no, gắn mấy từng, thiệt Đn-na cng dường rất long trọng, đất Phật phải lắm. Khi đi cng cc điện, th mỗi điện huynh Samdhen đều c cắt nghĩa cho Bần đạo r. Khi vo Điện Phật tổ Thch Ca rồi qua điện Hậu tổ Sungapa,(1) th Samdhen rằng : Đy l Sungapa Buddha oanh ấp tari nghĩa l Phật Thch Ca niết-bn tại Kusinara rồi, sau đến Ty-tạng tới xứ Khampa ging sanh vo một nh phước-đức thường nhơn, tn l Sungapa. Ngi tu v tịch tại Galden đại gi lam nầy. Hậu tổ để dấu tch tại ni nầy nhiều lắm. Ngy mai sẽ dẫn thầy đi kỉnh xem cc nơi cổ tch của Hậu-tổ, theo chung quanh triền ni. Tuy c cha, nhưng bnh sanh của ngi, tối khng ngủ trong cha, cứ ra ngoi ngồi theo cc thạch đơn m thiền định, nn để nhiều cổ tch chung quanh. Trời chen lặn về tới ngụ liu, cng nhau tr giải lao. Kế cc huỷnh ăn tối, phận bần đạo y lệ lần chuỗi thiền định rồi nghỉ.

Ngy 3 Aout 1936 17-6-.l.

Sớm điểm tm tr bột, kế 9 giờ rưỡi c một vị Lama gi đến lm hướng đạo đem đi nhiễu Thnh-địa cổ tch của Hậu tổ Sungapa. Ban đầu viếng chỗ Thạch bn, Lama hướng đạo chỉ v ni cắt nghĩa sử tch chỗ ấy. Samdhen thng ngn lại cho bần đạo rằng : Đy l chỗ Sungapa, Tổ sư hay ngồi thiền định lc đm tốt trời. Ngi lc đại định một đm kia, biết thnh Lhassa phải bị lụt, bn ấn ch lấy đ thạch bn quăng qua hướng nguồn nước chảy về Lhassa thnh m cản ngọn nước đặng cứu thnh Lhassa khỏi lụt. Thầy dm xuống triền th biết, bần đạo y lời dm xuống triền, hằng thấy khng biết mấy nguồn suối chấu chảy về hướng Lhassa, trng xa ci hẻm hai đảnh ni cn cổ tch Thạch bn cản ngang đ trải qua 2.000 năm rồi, nay thnh hn ni nhỏ băng ngang hẻm ni lớn, nằm cản ngọn nước. Bần đạo bn thầm vi ngi v xin thỉnh một cục đ nhỏ tại đ lm kỷ niệm. Kế sang qua chỗ ngi nhập định bị người ph, ma-vương ha mưa đ, đến đỗi chung quanh chỗ ngồi đ bị nước mưa xoi lủng như mặt ry, lỗ lớn v trn bằng đầu ngn tay t, thấy lấy lm lạ qu. Kế đến chỗ ngi để xu chuỗi, cn dấu hột chuỗi mn lủng mặt đ v lng cuộn, bần đạo bn đảnh lễ v để xu chuỗi của bần đạo trn dấu cổ tch, đoạn thỉnh một miếng đ mẻ tại đ lm kỷ niệm. Kế đ, c một vừng đ lớn c ba lỗ lở mỗi lỗ bằng miệng thng giạ. Samdhen thng ngn rằng : Một ngy kia đức Ca-diếp, từ Nalanda thần thng đi một ngy tới ni nầy, lấy tay xoi đ để vo lỗ ấy một ci ốc-lị-php, rồi trở về Nalanda m hội chư La hn đặng chp tam tạng kinh. Lc sau Hậu tổ Sungapa tới ni nầy, bn đến tại chỗ nầy ni với chư tăng chng rằng : Đức Ca-diếp trao ốc-lị cho ta, đặng xuy php lị tại xứ Tibet nầy, sau trong lục th chng sanh ai nghe đặng tiếng Php lị nầy đều đặng phước cả. Ni rồi bn lấy tay đập vo đ, đ giăng ra li ba lỗ, mỗi lỗ l một con ốc, ngi lấy ba ốc lị ấy vuốt ra di thnh ba cy kn, để vo ba cảnh đại tự l : Dzsbung, Sra v Galden. Kế đến chỗ, ngy kia ban ngy Hậu tổ ngồi nhập định, c một con quạ bay lại đậu trn vai ku, th ngi ni ấy l tin mẹ ngi đến viếng, bn lấy tay chỉ trn đảnh ni thnh hang c thạch bn cho mẹ ngồi. ng Lama gi chỉ chỗ ấy trn cao, ai ai đều ng theo ngn tay lama th thấy chỗ ấy, c hang cạn c hnh một vị đờn b ngồi, chung quanh đ dựng như vch khng đường ln đặng. Kế tới chỗ ngi ăn bột ngọ, xem chỗ ngồi lng cuộn chung quanh đ cục ln hn dnh nhau mu như bột sadou xm xm, thật lạ qu, bột rớt thnh đ Kế đến chỗ hai cục đ nằm di hnh như tru li, ni rằng cặp tru của ngi lc từ gi Khampa qua Lhassa. Sử tch ấy sau sẽ thuật. Kế đến chỗ ngi thiền định, bị ma vương x đ, xeo đ ng lăn, nhưng khng chận ngi đặng, ngi biết nếu để tới cục đ lớn nho xuống triền, th mất chỗ trụ cc đ trn đảnh phải nho theo th cha sập ng theo pha bắc đ. Ngi bn ch niệm dĩ Phật lực kề vai chỏi tay chống ngăn cục đ đ lại, dấu bụng v tay cn y đ, sau tăng chng lập miễu nhỏ trn cục đ ấy lm kỷ niệm, huynh đệ đồng theo chơn hướng đạo vo miễu đảnh lễ v cng tiền dầu, c hai ng đạo lama thường ở đ. C ln cốt ngi để thờ tại miễu. Rốt rồi, Samdhen chỉ hai lỗ tại cục đ pha trong miễu cho bần đạo xem v ni : hai tay Hậu tổ quấu vo đ ko lại. Bần đạo bn rờ hai lỗ ấy, lạ thay cn dấu bốn ngn tay ở trong lỗ, cn một dấu ngn ci ở ngoi, trải 2.000 năm m cn y nguyn. Bần đạo ngẩn ngơ tư tưởng rằng : Đ cứng m sao c dấu đặng, y như tay thọc vo đất mềm vậy. Đoạn hướng đạo đi ra, huynh đệ đồng theo, đến chỗ ngi lấy đ lm thuyền đi khi nước ngập, cục đ vẫn giống như chiếc đ da đời giờ tại xứ Ty-tạng, tới chỗ ngi chỉ cho chư lama rằng : Đ l tam tạng kinh ngi lm rồi sắp đ. Xem ra đ chồng in như kinh Ty-tạng trong một tấm vch đ cao ước 100 thước, lớn ngang ước vi trăm thước, đ nứt từ lớp từ chặn y như từ cuốn kinh sấp chồng nhau vậy. Samdhen rằng : Ngi c mắt thnh, xem l kinh, cn chng ta cn phm tục, tu chưa thnh thục nn xem ra l đ. ng lama hướng đạo ni : Nơi no ngi ngồi cũng c sử tch, ngi bin vo lịch sử của ngi, di tại đại điện. Đoạn đi thẳng qua xm con bun, quẹo lại chỗ miễu nhỏ, ng ngay qua cha. Trong c ba tượng rằng : Sơn thần miếu, ni trước khi đức Sungapa tịch diệt ba ngy, th ngy đm pha nầy c luồng gi thổi qua cha, trong gi c tiếng ni : Thượng-tọa Thnh-tổ tiền Thch Ca hậu Sungapa sẽ tịch diệt. Đoạn ln theo đường hẻm cch 100 thước tới đường bằng, con bun che trại vải bun bn đủ vật, nội ha v ngoại ha. Đi dọc xem, Sonnam đi sau với Bần đạo bỗng gặp lama quen dừng bước ni chuyện, lu qu, bần đạo thừa dịp chờ huỷnh xem họ bun bn, thấy phần nhiều đồ Anglais lung, cn nội ha chỉ c vải sồi cht t. Kế mượn Sonnam mua một ci hộp quẹt. Huỷnh vt hất tung vo trại qun, đi đ nọc cột dy chằn, trại trc ln, lm x một m trại vải, c chủ qun cự v bắt đng nọc lại. Bần đạo đứng xem v than : tiểu nhơn lo to v dường ấy thiệt khổ qu, đ mặc o Lama m khng đĩnh đạt, để cho đờn b khng cung kỉnh y phục nh đạo. Đng nọc thẳng dy chằng rồi, huynh ra trao hộp quẹt cho Bần đạo rồi đi thẳng lại chỗ Samdhen đang đứng chờ. Sonnam tới, huỷnh rầy quở rồi cng nhau đi thẳng về liu ngụ. Đến nơi th 12 giờ rưỡi, tr bột ăn ngọ rồi lo sắp đặt hnh l đặng về Lhassa. Ba giờ trời mưa đi khng đặng. Sai Isess che d đi bắt con d con v trả tiền cng nui mấy ngy. Bốn giờ c một vị lama đưa đi v mang gim valise. Đi qua khỏi cha 100 thước, tới đường quẹo dưới triền, dừng bước cho Sonnam thay y phục thế gian, trả đồ lama cho huynh đi đưa đ. Kế Isess đi tới, bọc con d con trong o, kế Choundouss xch bnh Lạc nhũ tới, hiệp nhau đi qua cha nhỏ cch đy su ngn, bảy ngn thước, 7 giờ mới tới cha, bần đạo hỏi tn th Isess rằng Lốt-trắc Bumpa, 7 giờ nhưng ở ni trời vẫn như 6 giờ cn sng, xem ra l ci Thp xy bằng đ, chớ khng phải cha, cận bn đ cất nh cho lama ở giữ thp. Vo đ, th lama từ tiếp rước trải đơn đặt tợ mời ngồi, một c đầu bếp đem tr cho huynh đệ giải lao. (Lc dọc đường trời mua rỉ rả, Isess cằn rằng v ni với Bần đạo rằng : Samdhen gấp đi qu, để sng đi cũng đặng. Ngủ nghỉ tr nước tại Galden tốt qu, tối niệm kinh cũng qu, qua cha nhỏ lm g by giờ cực khổ, c đờn b chớ c ci g qu.) Khi thấy c đầu bếp th bần đạo trực nhớ những lời Isess ni. Thiệt vậy, tới nơi, hai huynh đệ ti dng tr, cn bốn huỷnh ở dưới bếp uống xăng, nhứt l Choun-douss v Iss m mết với c đầu bếp ấy, uống xăng tới khuya, mới hết cười giỡn. Đồng ngủ thẳng giấc.

Ngy 4 Aout 1936 18-6-.l.

Thức sớm ra suối nhỏ rửa mặt, đoạn vo điểm tm tr vi chn rồi đi nhiễu thp. Thấy một thp lớn ở giữa, cn hai thp nhỏ bn tả, hai ci nhỏ bn hữu, trước thp lớn c xy một tấm tường đ, giữa tường c xy ci điện nhỏ, c chạm hnh Tổ sư vo đ. Samdhen rằng : Tổ sư khi cn sanh tiền tn l Nămkh Gialsanh, ngi tu hang khi tới đy o khng bu, ngồi đy m tịch diệt. Chỗ nầy thường chư Lama cc cha thường đến nhiễu thp, c kinh của ngi để lại. Chốn nầy linh lắm. Tổ sư ph hộ kẻ nhiễu thp, trong kinh ni, đau thứ bịnh chi đến đy cũng thuyn giảm. Trong thp c hộp đựng tc, xương v y phục của ngi. Nhiễu bảy vng, vo điểm tm th lc ấy Lama từ ln mời ở lại một ngy, thuận tnh. Tm giờ c hai c tới, một c Kalimpong chủ tiệm bnh quen trước, cn một c cao lớn đen đa ở Calcutta mới biết lần nhứt nầy. Vo chỗ ngụ, Samdhen tiếp rước nhượng đơn nhượng tợ pha Isess nằm ngồi cho hai c, tr nước giải lao rồi, hai c đi lễ thp, cch họ lạy nằm di dưới đất, gip vng rồi vo nghỉ. Trưa ngọ bột với canh rau, ăn rồi ra ngoi kiếm đặng một tấm bảng đ ardoise,(1) bn đem vo lấy mũi dao chạm tn tự di lưu tại thp. Chiều nhiễu thp rồi tối nghỉ. Khng chi lạ hơn l cc huỷnh cả ngy ở nh bếp uống xăng, Sonnam say xiu t ngả ngớn. Samdhen cng hai c đm đạo, lo lm quen cng c Calcutta v c l người ho hộ, phng ngy về Calcutta tạm ngụ nương cậy Tối lại huynh Samdhen muốn nhượng đơn cho hai c v gia quyến c nghỉ. Song hai c từ rằng : Thầy v ng sư (l bần đạo) cứ việc nghỉ đ, chị em ti nội đơn nầy đủ rồi v bọn ty tng đều c chỗ, khng hệ chi.

Ngy 5 Aout 1936 19-6-.l.

Sớm điểm tm rồi 7 giờ từ gi Lốt-trắc thp, kỉnh tiền cho Lama từ rồi ra lễ thp từ biệt ln đường, hai c đi ngựa, cn đang gc yn, bọn ti thả bộ đi trước. Hm qua đi giy cao-su, cấn đ, nn đau ci gt bn chơn mặt, bần đạo rng đi c nhắc theo họ, đường đi cũng dễ, nhờ qua t ci suối, nước lạnh qu lm cho cẳng bớt đau, lần hồi tới 10 giờ, th hai c đi ngựa đ đi kịp, bn cho v đi trước. Bọn gia quyến đi bộ sau với huynh đệ ti. Tội nghiệp c một con nhỏ con của c ở theo, đi đường rn mỏi như so, ro ku m mi. Lần lượt c nhắc, nhiều lc vấp đ đau thấu ruột, rng theo cc huynh, ln đo xuống ải, trải suối qua đầm 4 giờ đi tới Đ xanh vo nh ngụ, c chủ cho rước vo đơn. Isess lo nấu tr, mua trước một bnh xăng, cc huỷnh giải lao. Tr thục rồi, Samdhen v bần đạo mới uống v ăn bột với lạc kh. Tối nghỉ v mỏi m, cẳng đầu nhức, trọn đm bần đạo ngủ vi.

Hai c Kalimpong v Calcutta cng gia quyến cũng đồng đi Lhassa. Hai c cỡi ngựa đi trước, tới Lổ-trắc ở nh ngụ khc.

Ngy 6 Aout 1936 20-6-.l.

Sng thức sớm điểm tm tr bột rồi 6 giờ rưỡi mang hnh l đến bến đ cch chợ 2.000 thước. Đến bến chờ đến 8 giờ rưỡi mới xuống đ da, đi về Lhassa, đ trải qua chỗ cạn chỗ su, chỗ nước chảy như cắt, chỗ nước vận bnh bng, chỗ hẹp như rạch nhỏ, chỗ h lản như sng to, chỗ bị hn nước đổ ầm o, nổi sng thấp cao. Lần theo dng nước, đ lần lượt xui dng. Mười hai giờ đ tới bến đ Lhassa. Đường bộ đi hm nọ cả ngy, nay về đường thủy trong t giờ đ tới, đ l nhờ nước xui đổ về Lhassa. Ln bến về nh ngụ, Choundouss đ đi đ về trước nn sửa soạn rồi. C huynh đầu bếp gip nấu tr rồi. Về tới tọa đơn uống tr giải lao rồi ăn ngọ bột với cải bng trộn salade, cải chua của đầu bếp hộ, rồi trng tr ngọt. Đầu bếp lăng xăng han hỏi, cha Galden thế no ? Rằng, tốt lắm, qu lắm. Tối nghỉ, ra ngoi ngủ v ở trong bỏ mấy ngy, rệp đi chch qu, cả đm tuy lạnh m khng hay ngủ vi tới khuya, thức tiểu, th rờ lớp mền ngoi sương sa ướt mẹp. Ngủ đến sng.

Ngy 7 Aout 1936 21-6-.l.

Điểm tm bột v cải bng xo rồi. Trời mưa rỉ rả, Samdhen bị dột mưa, chạy vo liu tạm nghỉ, đọc kinh mơi, bần đạo ra ngoi ngồi, huynh đệ họ chuyện vn lăng xăng, bỗng ku bần đạo rằng : Thầy cho ti mượn 15 rupee đặng ti c việc dng đem lại Quan lớn, đặng chăng ? Bần đạo rằng : Tốt đặng. Trời cứ mưa riết cứ mưa hoi Samdhen sắm sửa hoi m đi khng đặng. Vo đơn ngồi tụng kinh. Choundouss v Isess lấy kinh ngồi trước cửa sổ tụng reo tuồng như tụng kinh cầu bớt mưa vậy. Kế chập lu, tụng kinh rồi Samdhen nhắc sự mượn tiền, bần đạo ni, tiền lẻ khng cn, bn mc giấy 100 rupee trao cho huỷnh, huỷnh bảo Choun-douss đem đổi Huynh trăm lia với bần đạo rằng : Để sau ti mua y phục lama, bnh bt, trượng mo, giy cho thầy, ti lo đủ mn cho thầy, đoạn hối Sonnam ku Isess, Iss rt tr cho bần đạo lăng xăng n cần. Hai lần rồi, bần đạo biết , lc ở Ghoom hết tiền cũng vậy, lc ở Bhutan cũng vậy, hết tiền th tỏ lng n cần thết đi đặng mượn bạc. Bần đạo thấy vậy cũng thương đời sống v tiền. Trưa bần đạo lo trộn salade, nửa ci bng cải cn lại hm tuần rồi của Đầu bếp hộ, lc đi Galden cất trong nồi nhm. Nay về lấy ra cn tươi chong nhờ xứ lạnh, trộn với cải chua ăn ngọ. Cc huỷnh đồng ăn hn, bần đạo hộ mỗi vị một dĩa nhm nhỏ. Ăn khen đẹp miệng. Lc Choundouss đổi bạc về th bần đạo cn đang xắt cải. Samdhen sai đi mua đồ. Ăn ngọ rồi, Sam-dhen trao cho bần đạo 40 rupee giấy bạc Ty-tạng, gi trong giấy, bạch rằng : Đy thầy cất 40 rupee nầy đừng xi tới, cn 10 rupee l năm tấm giấy bạc 2R Ty-tạng đy thầy bỏ ti xi. Trăm lia, n cần căn dặn như lời bảo trẻ nhỏ, bần đạo nực cười trong dạ, ừ chừng. Huỷnh ni cn 30R nữa mai sẽ đem lại đưa cho thầy. Đoạn Choundouss đem beurre về, hai thầy tr chuyện vn rồi ni với ti rằng : 4 rupee beurre đ. Samdhen ni : Chiều nay đi cha c beurre sẽ đổ vo đn đem vo cha chế mỗi điện cng dường. Bần đạo trả cho huỷnh 4 rupee mượn đi Galden. Đoạn 4 giờ rủ đi hnh hương. Bữa nay đi tới cửa chnh cha, để dm ln mới thấy tấm biển chữ Tu treo trn, đề bốn chữ : phước   tư   vạn   hữu  , vo tới cửa nh l biển : Ty Trước Chnh Tng thấy lc trước. Lc mới đến ngốp mặt đi cứ ng ngay nn khng thấy, nay quen mặt dm cng. Vo cng dường cc điện y như mấy kỳ trước, tiền dầu cầu phc cho Đn-na trong cc điện. Trở về tới khc quẹo mua 1 trăng nga bnh bột-chin, Choundouss ni, thầy thấy bnh cũng mua in như con nt nhỏ đi ăn, bần đạo rằng : Khng hiểu bnh ra sao, mắc rẻ, mua cho biết. Đem về tới nh ngụ chia cho cc huỷnh v vợ chồng đầu bếp với hai con của huỷnh, bần đạo cn tấm giấy khng Cười ngất. Đầu bếp mời uống tr. Hoan hỉ ! Tối nay ngủ trong, trải l lt trn hai cnh cửa lm đơn ngủ, bỏ chỗ cũ trống, kh, rệp khng c nghỉ m. Khuya thức đi tiểu th trời mưa rỉ rả. Samdhen ngủ l mặc tnh dột ướt.

Ngy 8 Aout 1936 22-6-.l.

Sớm lo điểm tm, sữa nấu với đường đỏ mượn mua hm qua, ăn bột kh. Bữa nay Isess thức trưa ku ba quận m cn dụ dựa, nn nấu tr trễ v bần đạo đợi l trống đặng nấu sữa đường, bỗng c đầu bếp qua thấy sữa trong xon nhm với đường đỏ, ngỡ tr sữa, hỏi tr ngon khng ? Thừa dịp, muốn đ lu nn trả lời : Ti khng biết cch nấu tr sữa nn chi bữa ngọt bữa lạt, bữa hi khi nn khng bằng tr của huynh. Đoạn ni : ti muốn gởi tiền cho c nấu tr gim cho ti uống mỗi ngy. Đầu bếp vui lng ni đặng. Bần đạo bn bước qua nh lấy một tấm giấy bạc Ty-tạng 2 rupee trao cho c đầu bếp ni : Tiền nầy c cất mỗi ngy mua sữa, đường nấu gim tr. C nghe tiếng đặng tiếng mất, huynh đầu bếp ni lại, c bn hiểu, vui lng cất tiền. Trưa lại ăn ngọ, bần đạo c mượn Iss Sonnam mua cải chua về chin ăn với bột nhồi. Ngọ rồi, lo nghỉ trưa v xc tục bị mấy ngy đi đường mỏi m, 2 giờ thức dậy lo viết nhựt k. Trọn ngy lo viết. Bốn giờ huynh Samdhen ln rầm nh ku bần đạo ln xem chư Lama cng dường ngoi đồng cỏ gần đ. Bần đạo ngừng viết, chu ln rầm xem, một tốp Lama đứng một hng, c Lama cả tụng kinh ch niệm đứng trước, chư Lama sau cầm trống v chập chỏa với hai cy kn di. Inh ỏi trống kn cng dường, ấy l một cuộc x gin v thấy một cỗ bnh sadou dựng trước đ, cng rồi b rơm nổi lửa đốt. Samdhen ni : Quan Thừa tướng cng dường v Lama cả đ ở nh gần bn dinh quan, l em của tiền Quốc Vương Tả-l Lama. Hn chi hổm ry nghe đng dinh Quan kn trống chập chỏa inh-ỏi, trước khi đi Galden, lc về hm qua cn nghe cng dường, bữa nay x gin rồi việc. Y như Nam Việt cng dường lm chay nhỏ. Xem lối năm pht th rồi. Xuống thang, vo đơn lo viết nhựt k. Samdhen khi qua ni cn 30 rupee, bữa nay sẽ c, m cả ngy khng thấy, nhưng cũng khng ni tới. Bần đạo cũng khng nhắc để xem cử chỉ tnh cư xử của huỷnh thế no.
Sai-nha đằng dinh Quan lớn sai đem beurre v tr hộ nội bọn.

Ngy 9 Aout 1936 23-6-.l.

Sớm điểm tm tr sữa v bột kh, đoạn đi theo Iss hnh hương nơi cha Ch-khăng. Y lệ như mấy lần trước vo lễ bi cc điện v dưng tiền dầu cht t, nghĩ v mnh t đức nn cầu ở nơi Phật cho Đn-na c phc hậu. Lc trở về gh mua một cy cải bẹ xanh đặng về nấu canh, qua 11 giờ cng ngọ v ngồi tợ lun. Lc đang ăn ngọ, Choundouss đi chợ về, c mua củi phn b t bao, nhưng Samdhen cũng đi chợ chưa về nn khng tiền trả phải hỏi bần đạo. Bần đạo bn lun dịp ấy xuất 32 trăng nga mua phn củi ấy. Lc Sam-dhen về trả tiền lại cho bần đạo, nhưng bần đạo từ rằng : phn củi ấy ti mua. Nghĩ v mnh cũng c nấu cht đỉnh, xử thế cho trn cho sạch nghiệp trần duyn.

Ngọ rồi nghỉ mi cht t, thức dậy Samdhen ni su bữa nữa sẽ đi cha Dzsbung dự cuộc ht rằm. Bần đạo cũng ừ ừ hoan hỉ. i ! nhập giang ty khc chớ biết sao, phận nước lng sng, lớn rng cong quẹo, ty hỉ cho qua. Kế huỷnh khoe hai chai x yểu mới mua đặng Tết quan Thừa tướng. Cn 50 rupee trong số đổi bạc giấy cent hm kia th huỷnh mượn lun v khng thấy ni tới. Hoan hỉ, để đ cn đ, cn ngy đối đi hậu lai

Nghĩ v, bần tăng lắm nhờ Phật lực, xui cho huỷnh đem đi Ty-tạng, mun điều xui xếp, lại đặng nhập Long-thiền đảnh lễ Lama Quốc Vương, đặng vo cc tự hnh hương, đặng gần Quan tứ trụ, thong thả vo ra, phố phường biết mặt, khng trở ngại một điều chi, khng bị nhục nm đ quăng gạch như người Anglais kia tự thuật trốn đi Lhassa cực khổ thn hnh, tốn bạc ngn m lm đầy tớ cho kẻ tng nhơn Hindou, mướn lm hướng đạo. Cực lực m lc đến tới Lhassa chỉ dừng bước đặng c một ngy, rồi sng ra phải theo vng binh xuất ngoại. Nghĩ vậy, bần-đạo so lại thn nầy hn mọn, nhờ Phật lực nn đặng vua quan dn-giả, tăng tục đều hỉ kiến, cho php cc cha hnh hương, khắp nơi thăm viếng. Th dầu cho tốn hao cht t thật chẳng phiền, vui lng nhịn ăn, nhịn mặc để tiền cng dường cầu phc cho Đn-na v xử sự cng người thi n cho mnh, dường ấy mới sạch nghiệp hậu lai, mới giũ trần bất nhiễm. C cu : Nhất trần bất nhiễm h tham h thọ. Đều c sự bắt buồn cười l : Huynh Sam-dhen đ ra cng kh đi đến Lhassa đặng cầu Quốc Vương Lama gip sức đặng cất nh Thiền tại Phật-đ-gia, kẻ cng người của, phước hậu hưởng chung, nhưng huỷnh cn đắm sự ăn, mặc qu, thấy vậy cũng thương tm cho kẻ tiểu-thừa. Tu hnh khng nn qu bảo trọng kỳ thn, vừa đủ nui sống đặng bn cng đức, nhược hữu chư phước thiện hồi hướng chng sanh đồng cộng thnh Phật đạo, ấy mới phải Phật đệ tử. Phật tử chẳng nn mi miếng, tỉ như huỷnh mấy bữa hết tiền, tiện tặn v coi cử chỉ đối đi với bần đạo rất n cần b bặt, bảo uống tr ăn bột, ăn lung, ngủ th bảo lấy thm vải đắp lăng xăng, ấy l muốn cậy mượn. Lm như vậy một hai ngy trước khi hỏi cậy. Đến bữa hỏi đặng tiền, th ăn uống phủ ph qun mnh l thầy tu tội nghiệp.

Ngy 10 Aout 1936 24-6-.l.

Sớm lo điểm trang y phục chỉnh tề, rửa mặt, sc miệng, tay chơn tẩy uế, rồi uống một ca tr sữa, đoạn ra đi hnh hương. Khi tới Ch-khăng tự th để coi cả thảy ba từng cha l mấy điện. Từng dưới cả thảy l mười bảy điện trong v ba điện ngoi. Trước hết điện Tổ sư Lama, kế điện Phật tổ Thch Ca, kế đ l điện chư Long-thin Hộ-php Bồ-tt, kế đ l điện chư Bồ-tt kiểu Ty-tạng, kế đ l điện lớn thờ. Trong l tượng Phật tổ to lớn, sau bn chnh tượng Phật tổ nhỏ ngồi sau lưng một tượng Bồ tt o mo mỹ lệ nghim trang chu ngọc, điện chạm rồng sơn son phết vng pha l lưu ly, ngọc thạch gắn cng, đn lưu ly lớn nhỏ để di pha trước ton bằng vng v bọc khảm bng vng. Chung quanh l chư vị Bồ-tt tượng đứng, c hai vị Long-vương Hộ-php đứng hai bn gần cửa điện. Trước cửa điện c bốn vị Tổ sư Lama, c treo hai bn bốn, năm ci tiểu chung. Hỏi ra l : Phật tổ hậu kiếp ging sanh vị Bồ-tt Quốc-vương tại Lhassa nầy, nn gọi Thch Ca nhứt thể. Chỗ nầy thiện nam tn nữ, tăng tục hằng bữa tới cng dường lung lắm. Đi khắp cc điện th duy c điện nầy l lớn hơn hết. Thường c ba ng sư Lama hầu sự tại điện. C mm cng tiền, một vị lama ngồi pha hữu trong gc trước điện, cầm tịnh bnh hầu rt vo tay mặt đn na cht tịnh thủy gọi ẩm phước cam lồ. Một vị đứng trước hng đn v bng hoa lễ vật, đặng tiếp t-du v lễ vật, một vị ngồi dưới một ci ghế pha tả tay cầm tịnh bnh cng chư Bồ tt v một tay cầm ci mm cỗ cng tiền cho đn na ty hỉ v cũng rt vo tay đn na cht nước cng rồi trong tịnh bnh ấy. Đn na hữu nhiễu rồi ra tới vị lama nầy l hườn tất. Đoạn tới điện đức Phật mẫu Chuẩn-đề, tới điện Tiền Tả-l Lama vn vn Cc điện sau đ cũng l điện Phật-tổ, Tổ-sư, Long-thần, Hộ-php, Bồ-tt. Từng nh cũng vậy, ban đầu l điện Tổ-sư, kế Phật-tổ, kế Long-thin, đoạn tới điện Phật-mẫu, chỗ nầy thiện nam tn nữ v chư tăng hay đến cng đng lắm, c gần bn điện một căn tr phng, c để sẵn xăng trong bnh cy, đặng cho Đn na thỉnh lại điện cng dường, rồi ty hỉ từ 1 yogăng (l gi một bnh xăng) đổ ln ty trao tay cho ng sư hằng ở tại điện lo tiếp lễ cng v tụng kinh cng dường. Rốt hết l điện Long-thin, Hộ-php, thường c bốn, năm sư Lama ngồi trước tợ pha trước điện kinh kệ cả ngy v hầu tiếp lễ cng bằng tiền. Đoạn ln từng thứ ba c một chỗ rầm trống c xy thp hương cho Đn na thiu hương v tục Ty-tạng, khng c đốt hương cắm trong bn Phật như xứ Annam c lư để sẵn trn bn điện, c chỗ ring trống trải ngoi trời trống để đốt hương, trầm, tc, l mộc b, l thơm ty hỉ, v bột sadou, lớp đổ vo l hương, lớp đổ chung quanh, rồi rải gạo quanh rầm chim chc hưởng hậu (nhứt l tại điện Phật-mẫu, chuột lắc cả trăm, b lng trn điện ăn gạo cng, uống t-du mập trn v tại điện cht Long-thin cũng vậy).

Đoạn đốt hương rồi, lại nh tr lấy xăng đem lại điện Phật mẫu, hai điện thờ Tổ sư v Quan m, cũng c thầy Lama tiếp lễ cng. Tới đy hết, quanh lại thang xuống, quanh qua bn tả chỗ đốt hương, xuống thang đi cng xăng nơi điện Hương vn Bồ tt, gần đ pha tả của điện c l hương cho Đn na đốt hương. Chỗ nầy thường c kẻ bần nhơn ngồi trước v dưới lầu chực của bố th. Cng rồi chỗ nầy l hết ra cửa đi ra phường bun, đi thẳng lại cha nhỏ, chỉ c một chỗ Tổ sư v Hộ php, vo cng tiền xăng rồi ra về lun. Lc về gh mua 1 ygăng khoai lang ty chn về chấm muối ăn điểm tm. Trưa lại cng ngọ với cải bẹ xanh xo với bột sết-sết. Ăn rồi lo đi xuống sng giặt đồ. Chiều Samdhen rủ đi dạo phường rồi vo nhiễu cha,đi chung quanh xem cc lớp vẽ trn vch tch Phật tổ v tch tại Kỳ-th-quất-sơn, Nalanda. Cch vẽ thiện nghệ lắm v vẽ bằng mu dầu. Chung quanh cha c ống lục tự Quan m cho Thiện-nam tn-nữ quy gọi l chuyển php lun. Xong ra cửa cha vo điện Phật mẫu lễ bi. Đoạn Samdhen rủ vo cha th bần đạo từ chối v mang giy da đng cc vo cha bất tiện, Sonnam cũng vậy. Huỷnh thấy hai, ba phen từ hẳn, bn bảo : thi ra ngoi chơi đợi huỷnh. Ra cha, bảo Sonnam ở trước sn cha đợi, bần đạo về lun đi vng quanh phường về thẳng nh ngụ. Su giờ huỷnh về tới hỏi sao khng đợi về một lượt cho vui, về một mnh rủi đi lạc mất ắt kh cho ti phải thường mạng cho hội Đại-bồ-đề, ni cợt rồi cười xa. Tối kinh kệ rồi nghỉ.

Ngy 11 Aout 1936 25-6-.l.

Sớm cũng như hm qua, tr một ca rồi cng Iss v Choundouss đi hnh hương, hai huỷnh ra cửa rồi cn v lấy tiền, bần đạo đi lun một mnh riết tới cha, vo điện Tổ-sư lễ Tổ, đoạn qua điện Phật tổ vn vn Hai huỷnh đến đy theo kịp, đồng đi hnh lễ cc điện. Xong rồi qua cha nhỏ cng tiền xăng rồi bảo hai huỷnh về lun, một bần đạo trở lại mua hng bng. Choundouss rằng : Thi để ti đi theo mua cho dễ. Cm ơn, ti mua đặng, hm qua cũng đi một mnh v biết ni cht t, họ hiểu, thi hai huynh về trước. Đoạn đi quanh lại đường hẻm, lối 100 bước gặp Samdhen v Lại quan thơ k cng đầu bếp với Isess đi đu về khng r, hỏi ti đi đu ? Mua hng bng, Samdhen bảo Isess đi theo mua gim. Bần đạo rằng : Thi, một ti cũng đặng v biết mua, hai, ba lần từ chối, họ cười rồi đi về. Bần đạo thẳng lại c bn rau quen, đ c mua một lần, lại mua hai cy cải bẹ xanh v trắng gi 1 yogăng, đoạn về gh qun mua 1 yogăng khoai lang ty chn rồi vng qua đường hẻm ngay cầu về nh, đi lại tiệm bnh mua 2 trăng nga bnh in China. Về ăn khoai chấm muối ớt điểm tm, Samdhen thấy về vo đơn bảo : Thầy lấy bột ăn. Rằng c khoai lang đy, huỷnh bảo Sonnam đem tương ớt vo bảo ăn. Rằng c ớt tri rồi. Họ trăm với nhau, ni bần đạo từ hm qua nay khng ăn bột, mua khoai lang ăn. Đoạn sắp khoai cng dường tiểu trai rồi điểm tm. Trưa lại lo xắc cải nấu như hm qua nhưng khng bỏ bột. Samdhen bước vo lc đang xắc cải th huỷnh bảo xo với cải chua đy, huỷnh để cải chua trn tợ, ấy l cải mua khi ny họ ăn bột với cải ấy cn dư. Bần đạo ừ chừng chớ khng dng, v đồ nấu sẽ cn trước cng dường, nn khng dng đồ dư của họ. Đoạn tới lc nấu rồi, huỷnh vo bếp dở vung xem với đầu-bếp cũng c đ. Đầu bếp rằng : Khng tốt, để ti mua gim cải bắp tốt lắm. Cm ơn, đặng vậy qu lắm. Đoạn rồi việc, nhắc qunh vo đơn, lo cng ngọ, tội nghiệp Samdhen bảo lấy bột cho bần đạo ăn ngọ, th bần đạo rằng : c bnh China đy (parlếp) bữa nay ti dng bnh, khng dng bột. Huỷnh nn thinh bảo chi cũng khng đặng, xem họ khng mấy vui, tr khng dng, bột khng dng, chỉ dng ring. Ngọ rồi, bần đạo nghỉ sơ lưng, đoạn 1 giờ ra ngoi xem Samdhen cng Choundouss Isess đnh hột theo Ty-tạng. Mỗi người chn đồng tiền đặt cấp theo số hai hột lc lắc đ đổ, c 59 con ốc để lm số đặt tiền, ai nhảy cấp mau, trọn số chn đồng tiền th ăn. Kế một chập Samdhen thi, hai huynh kia đổ nữa, Samdhen rủ đi dạo phường nhiễu tự như hm qua. Bần đạo từ kiếu.

Ngy 12 Aout 1936 26-6-.l.

Bữa nay khng tiền lẻ, nn khng đi cha, để một mnh Iss đi. Điểm tm tr sữa v bnh China. Đoạn một chập sắm sửa đi chợ mua vật thực. Bỏ ci son nhm nhỏ vo ti dết, xch đi cho tiện. Đi ra tới đơn của Samdhen, c huynh đầu bếp ngồi đ, thấy bần đạo xch dết, hỏi đi đu ? Đi chợ mua hng bng. Thi ngồi lại đy, để ti hộ bắp cải, đừng đi, bn ku vợ bảo đi lại nh bếp đằng dinh, lấy một bắp cải. C đi. Đoạn huỷnh ni với ti rằng : Đừng đi một mnh khng tốt ni tới đ huỷnh khng biết ni Hindou nhiều, nn day qua Samdhen trăm tiếng Ty-tạng, Samdhen cũng trả lời bằng Ty-tạng rồi day ni với bần đạo rằng : Ti bảo thầy đừng đi chợ một mnh v xứ nầy c thứ người h hợm, biết ai lạ biết c tiền th n theo ko niếu xin tiền, m xin chẳng t bốn, năm chục bạc, khng cho khng thả, ti c bị rồi một phen cho n 5, 7 săng m cn khng chịu. Thầy khng tin ti, by giờ đầu bếp ni đ y như lời ti ni Bần đạo nghe qua lấy lm bất bnh cho xứ, tiếng gọi đất đạo Phật, sao cn thứ dn hn mạt ấy. Huỷnh c bảo đừng đi một mnh, chớ khng c ni sự người xấu ấy. Bần đạo rằng : C tiền th cho bằng khng th thi Phải, xứ bn Tu cũng c một thứ người, rnh kẻ c tiền đi chỗ vắng lơ thơ một mnh th bắt đem dấu trn ni trong rừng, rồi bảo viết thơ cho thn tộc đem tiền chuộc bằng khng th n bỏ kht bỏ đi. Chuyện vừa dứt c đầu bếp m bắp cải về trao cho Đầu bếp, huỷnh bn hộ cho ti Cm ơn huynh, bắp cải qu qu, lớn v nặng qu. Kế đ huynh đầu bếp đi lại dinh, Sam-dhen đi xm, bần đạo muốn đi chợ, c đầu bếp ni Choundouss thng ngn : Để c đi gim cho, bần đạo thấy tnh hai vợ chồng ở b bặt qu, nn cũng thuận tnh ni : Tốt lắm. Bn lấy giấy bạc 2 rupee trao cho c rằng : Khng c tiền lẻ đủ, vậy c mua gim bnh China (parlếp) mua 3, 4 trăng nga cho họ thối v mua gim cải chua với hnh. C bn đi, chập lu về, trao tiền 44 trăng nga, mua hết 6 trăng nga (4A). Bần đạo bn lấy cải bẹ xanh cn lại nửa cy xắc nhỏ v thm t l cải bắp xắc, xắc một tp hnh v một mớ cải chua, ớt, trộn salade cng ngọ với bnh, xong ngồi ăn ngọ lun. Ăn rồi lấy dĩa sắp ba bnh in hộ Samdhen, hai bnh cho c đầu bếp, một bnh cho Iss. Chiều như lệ.

Ngy 13 Aout 1936 27-6-.l.

Sớm điểm tm tr bnh, đoạn xem kinh, trưa cng dường ngọ bột v cải xo. Ngy khng chi lạ, chỉ lo phận sự l rồi ngy.

Ngy 14 Aout 1936 28-6-.l.

Sớm điểm tm bột với cải xo bn. Đoạn mượn c đầu bếp mua gim : bn, dầu, savon, hộp quẹt v thuốc hết thảy l 18 trăng nga. Đưa 2 rupee giấy, thối lại 32 trăng nga. Choundouss mượn 10 trăng nga. Trưa ngọ cng dường bột khng với tr rồi ăn ngọ với cải dưa cn dư. Nghe Samdhen bn luận ngy mai sẽ đi Dzsbung đặng dự cuộc ht mặt nạ tại cha, bần đạo khng hạp sự h kịch, nn trọn buổi chiều trm mền co bịnh, v bị ăn bột snh ruột. Tối lại, Samdhen thấy bần đạo nằm cả ngy, cho rằng đau bụng, huỷnh lo lắng lắm, lấy hương xng tẩy uế, coi cử chỉ huỷnh lo gim th cảm tm qu. Đoạn bần đạo ni : by giờ bớt rồi th huỷnh với đầu bếp mừng vui. Samdhen rằng : Thầy đau ti buồn qu v lo sợ hết sức. Thầy đi đến Lhassa chỉ quen với nội bọn. Thi, tứ cố, thầy mạnh khỏe, anh em ti vui, thầy đau th như cả thảy đau. Cả đm an nghỉ

Ngy 15 Aout 1936 29-6-.l.

Sng dậy nghe trong bụng hơi chứa no dẫy, ngồi vuốt ch bụng một hồi rồi đi ngoi, vo nhẹ nhng trong ruột, nhưng mỏi m cả mnh mẩy. Uống hai chn tr sữa rồi nằm. Samdhen v đầu bếp hỏi bớt chăng ? Bớt, nhưng nhức mỏi lắm. Bảo : Ăn chi khng ? Khng, bụng khng tốt, vỗ bụng bnh bnh cho họ nghe, họ hết bảo ăn. Đoạn huynh Samdhen rằng : Hm qua ti lo sợ qu, nếu thầy c g th ti lc trở lại Phật-đ-gia, biết ni với hội Đại-bồ-đề lm sao ? Thầy rn ăn cht đỉnh mai đi Dzsbung chơi. Cn hai cha tại Dzsbung chưa hnh hương, sẵn dịp đi cho hết v năm ci m khi nọ đi c ba. Bần đạo rằng : Khng sao, ti đau bớt rồi ở nh nghỉ, cn chư huynh mai đi cũng đặng. Samdhen rằng : Thầy khng đi, th bọn ti cũng khng đi, ở nh cng thầy, nếu bỏ thầy m đi, th Quan Thừa tướng hay đăng ắt trch bọn ti khng hết lng cng thầy, v ti khi mơi lại viếng Thừa-tướng c ni chuyện thầy đau, ngi chắc ht thương thầy

Bần đạo thấy lng huỷnh n cần tưởng đến, th lấy lm thương, bước ra ngoi đơn huỷnh ngồi đm đạo giy lt. Huỷnh ni hm qua Lama Lađặc thiền chủ tới đem chai dầu ăn, hộ v n cần mời, mấy bữa trước Lama nh thiền Trzăng-p đem chung v Phật biểu hiệu lại, cũng mời, họ n cần qu. Bần đạo ngồi chuyện vn, hỏi thăm qua sự giấy tờ, th huỷnh rằng xong hết, cn đợi gởi đi cc nơi đem tiền đến, th lnh số bạc đi. Cả thảy l ba ngn đồng. Bần đạo bn kiếu vo đơn nghỉ, uống vi chn tr. Đoạn mượn Iss đi mua 2 yogăng khoai lang nấu, cng dường rồi ăn ngọ, ăn rồi, kế c tiểu Lama Lađặc tới, đặng mời mai đi Dzsbung. Samdhen bước vo ni : Đ thầy thấy khng, họ sai tới mời nữa. Vậy mai bớt thầy đi, ti mướn hai con ngựa, ti v thầy cỡi đi. Để mai coi trong mnh bớt sẽ hay.

Chiều lại Samdhen vo ni : Thi bi việc đi Dzsbung, mai cho Iss đi một mnh với Lama Lađặc đặng trả lời hồi kiếu. Mốt lối 9 giờ đi yết kiến Quốc Vương Lama, đặng lo việc của chng ta cho rồi. Tối lại cn mỏi m, nhưng nhờ ơn Phật tổ ủng hộ, sở nguyện đ toại, muốn đ thỏa, v đi Dzsbung dự h kịch, thật khng vui lng Thch-tử.

Ngy 16 Aout 1936 30-6-.l.

Sng nghe trong mnh khỏe khoắn như thường, điểm tm tr sữa, đoạn mượn Sonnam mua gim 2 yogăng khoai nấu đặng tiểu trai. Iss v Lama Lađặc đ đi Dzsbung. Samdhen nhắc lại, mai 9 giờ đi yết lễ Lama Quốc Vương (Gia-b). Trưa ngọ khoai lang nấu với cải xo. Kế đ Sonnam v Choundouss đnh lộn, Samdhen ra đnh la cả hai, đoạn đuổi hết cả hai. Sonnam th đi Galden, Samdhen cho 2 rupee v bần đạo cho cht t khng ai thấy. Iss về nghe thuật chuyện v thấy Sonnam quẩy gi đi coi bộ mừng vui. Isess cũng vậy. Choundouss đi cả ngy khng thấy về. Rủi m may, hai người đnh lộn x ng một cục đ xanh vch rớt gần đầu con của Đầu bếp đang ngủ, đứa nhỏ mới một tuổi. Thiệt phước nhờ Phật đỡ, cch đầu đứa nhỏ chừng một tấc. Samdhen rằng : nếu rủi ro th bọn ta mang họa, lại lỡ vỡ việc Phật sự cả. Bần đạo xem thấy cục đ cũng ngẩn ngơ. Tối lại khng chi lạ.

Ngy 17 Aout 1936 mng 1-7-.l.

Sớm điểm tm bnh lạt với tr sữa đoạn sắm sửa 9 giờ đắp y cng Samdhen, Iss, Isess đem một giạ gạo, đi thẳng đến nh thiền Quốc Vương. Chờ một chập, c vị Quan-lại bước đến hỏi han, rồi đi bạch gim với Thượng tọa Lama Thiền chủ hay. Ngi xuống lầu cho hỏi rồi bảo vị Quan ấy dắt đến Long-thiền, giao cho Lama hầu cận tu gim. Huynh đệ ngồi phng tr chờ ước nửa giờ th c lịnh triệu ln Long-đơn. Samdhen đảnh lễ rồi, kế bần đạo, kế Isess v Iss, mỗi người lại Long đơn dưng anh lạc. Quốc Vương rờ đầu ban niệt điều rồi chỉ đơn trước phn : tọa đơn. Đoạn lịnh Quốc Vương lấy kinh Phật-đ-gia tụng, bốn huynh đệ ci đầu bắt tay nghe, 15 pht th xong. Trong khoảng ấy Bần đạo lt xem kỹ lưỡng hơn kỳ trước, v khớp sợ luật nước người, phần lễ rồi thối liền. Nay đặng 15 pht ngồi hầu thnh kinh, nn liếc xem kỹ lưỡng. Long đơn chạm trổ, rầm lt gi tị bản mỏng. Gần đơn c tủ để bnh snh Tu chưng bng, c đồng hồ cẩm thạch để trn, quanh vch sơn vẽ, c tủ đựng hnh Di-lặc Tu, Phước, Lộc, Thọ bằng snh. Xong việc kinh th Lama hầu mời ba huynh đệ xuống phng tr, cn Samdhen cn nn lại đặng bạch mọi việc. Trong 15 pht, huỷnh xuống phng tr hiệp nhau đi về. Bữa nay đi trưa hơn khi trước, nn hai bn phố chợ, họ xem bần đạo v trăm lia với nhau. Lc về đi vng phố đường x phố x đng đảo, kẻ lạ người quen (biết mặt) thấy đi chợ đ nhiều lần rồi, mặc sức họ ng, kẻ ni vầy người ni khc. Samdhen thng ngn lại v cười với nhau. Bần đạo cứ vững tm đi như thường. Về tới nh th c Đầu bếp ni : Quan lớn muốn xem ci my chụp hnh. Bần đạo lấy trao cho huỷnh v ba ci film chụp ảnh rồi Samdhen dnh đem my chụp ảnh đi lại dinh. Chập lu chừng 1 giờ về đem my chụp ảnh về v su tấm hnh ni Quan lớn tặng hai tấm Quốc Vương hai tấm Tả l Lama v hai tấm nội gia quyến Quan lớn. Chia cho bần đạo ba v huỷnh ba. Thiệt lng người rất tử tế, lại cn cho ba ci film mới v rửa film gim. Đoạn ăn ngọ cải xo bn với khoai lang. Qua 2 giờ Samdhen rủ đi xem rước cốt đồng tượng ở pha đường đi Sra-tự. Đến đ thin hạ đng đảo. Chờ ước một giờ ngoi, th thấy cc quan v chư Lama chừng mười vị cỡi ngựa, c kẻ cầm cờ gio, mang mặt nạ đi trước, kế cc quan nhỏ, kế c một ci hnh nộm cốt tướng đồng, sau đ t vị Lama v Quan đi thẳng đến Potala (đền vua). C bao nhiu vậy m thin hạ coi chật đường. Về dọc đường Samdhen rằng : Lc nầy tại Lhassa thin hạ đau v chết lung nn đi rước cốt đồng Tả l Lama về đặng trị bịnh cho nhơn dn, cho ma nầy la n ăn khng bịnh. Về tới ng quan lớn chừng 4 giờ, c đầu bếp đn ni Quan lớn mời Samdhen, huỷnh đi vo dinh, một chập về bảo bần đạo rằng : Uống tr rồi đi cng huỷnh lại dinh quan lớn chơi, v ngi muốn ni chuyện v xem hnh rửa đ rồi. Đi cng huỷnh ln lầu, cho hai ng b rồi, mời ngồi, ngi lấy ba film chỉ v hỏi Samdhen chỗ no chỗ no v ni c bốn, năm tấm xấu v khng r (ấy l ảnh Choundouss chụp), đoạn ngi cắt ra từ tấm, bỏ vo bao thơ rồi trao cho Bần đạo. Bỏ ti rồi, ngồi uống tr, đoạn ngi đem ra một tấm hnh cha bn Burma, hỏi bần đạo biết chữ Burma chăng ? Thưa khng. Samdhen c đi Burma nn biết cha ấy, ni chuyện v cắt nghĩa cho ngi nghe. Đoạn b lớn mượn bần đạo xem tay gim, xem rồi, kế c em của Quan lớn. Đoạn chập lu kiếu về. Samdhen ni : Thiệt hai vợ chồng Quan-lớn tử-tế qu. Ngi c hứa sẽ ghi passeport của thầy v đem ln Quốc Vương ghi nữa. Ti c ni chuyện sẽ đi cng thầy đến nước Tu, Nhựt, Annam, Cambodge, Xim, th ngi hứa sẽ tu Quốc Vương cho passeport v ngi sẽ ghi bằng chữ Anglais cho hai huynh đệ mnh đi. Bần đạo rằng : Đặng vậy qu lắm. Samdhen ni : Khi mơi Quốc Vương hỏi thăm thầy, th ti đọc chuyện của thầy, nghe qua Quốc Vương khen thầy lắm, v ni tướng mạo của thầy phải kẻ tu hnh đắc đạo. Tối khng chi lạ, lệ thường.

Ngy 18 Aout 1936 2-7-.l.

Nhựt thường lệ, điểm tm tr sữa bnh lạt, đoạn ở khng, xin Samdhen miếng vải, may ti đựng hộp my chụp ảnh. Trưa ngọ cải bắp xo với khoai, hổm ry khng ăn bột, chỉ ăn khoai nấu với bnh lạt, nghe bụng m ả. Một giờ Samdhen rủ dạo chợ. Khng đi. Mắc may, may rồi ti đựng chụp ảnh, lại may thm một ci ti đựng tiền Ty-tạng, v tiền Ty-tạng lt cht như sous xứ ta. Ngy nay Choundouss về ha hảo như thường. Khng c Sonnam, th t sanh chuyện. Bần đạo khuyn Choundouss rn ở nh kinh kệ v tuổi 31 (Ngọ) năm nay xấu lắm, e đi ra sanh chuyện buồn. Thng nầy qua rồi bị buồn th khng đau. Đừng đi ngủ bậy nữa. Kh, ngy nay huỷnh nghe lời ở nh, tối tụng kinh v ngủ tại nh ngụ. Ngy nay hết củi phn. Samdhen mua.

Ngy 19 Aout 1936 3-7-.l.

Nhựt thường lệ. Tr sữa v bột điểm tm, đoạn ở khng, lấy vớ ra mạng mấy lỗ rch v khăn lng. Trưa ngọ bột với bắp cải xo bn, nấm mo. Chiều 3 giờ đi dạo chợ v ở nh mấy ngy ry t tng. Gặp tn bn dạo sữa kh Ty-tạng (churi) thấy họ mua rẻ, cũng y họ mua 2 trăng nga 22 miếng, lệ qun bn 18 miếng nghĩa l 1 trăng nga chn miếng. Tối lại ngm nước tm miếng đặng sng mai thử xo với bắp cải.

Ngy 20 Aout 1936 4-7-.l.

Sớm điểm tm bột tr Ty-tạng. Mười giờ Sam-dhen bảo nấu đồ chay, ăn ngọ rồi đi xem ht (tam) của đức Quốc Vương, ht bốn ngy. Y lời, lo xắc cải bắp, ngm bn hn với họ, sẵn họ c nấm mo ngm, cho bần đạo cht t, xắc sữa ngm, xo chung. Mười một giờ cng dường với bột nhồi. Sữa kh ngm, xo ăn nghe cũng đặng, y như m-căn xứ mnh, nhưng c mi vị hơn, nhưng nay ngm khng đặng mềm lắm, ngy sau sẽ biết ngm với nước nng. Đoạn 1 giờ rưỡi đi cng huynh đệ, đến sn ht cch chợ chừng một ngn thước. Bần đạo c đem my chụp hnh theo. Đến nơi th tại nh ngự, trn ba từng lầu cht (rầm) c che nh vải cửa vẽ rồng cho đức Quốc Vương ngự c Quan tứ-trụ em của Tal Lama hầu cận. Từng giữa chư Lama quan v quan Thừa-tướng, Nguyn-nhung, Thượng-thơ, một quan một Lama. Từng dưới, Nhứt phẩm, Nhị phẩm, quan lại. Hai dy lầu hai bn v pha trước ngự h kịch, lầu l chỗ chư Phu nhơn v cc quan nhỏ. Nhơn dn, tăng tục nữ nam lớn nhỏ, lớp đứng lớp ngồi dưới đất quanh hai bn sn khấu. Khi huynh đệ đến đ, th Quốc Vương đ ngự đến rồi, cc quan đều đủ mặt. Samdhen cng bần đạo, Iss v Isess cng nhau xm một chỗ, ngồi dưới đất xem. Muốn chụp hnh m chỗ ngồi bất tiện, nn bần đạo lần hồi mở ti my, đoạn đi lại chỗ khc, dấu my chụp trong o, đứng chỗ ngch ngự lầu v sn khấu đợi lc lnh v quan tuần cảnh đi chỗ khc mới l mặt hộp chụp ảnh ra, khng cho kẻ đứng gần ng thấy, bn mở my cch lẹ lng. Xong rồi, lần đi lại chỗ Samdhen v sợ lạc. Trời nắng chang chang m khng dm che d, ngồi l m chịu. Bần đạo muốn về nhưng một mnh khng biết đường, cn mấy huynh kia th m mẩn xem, mnh khng hạp nhưng cũng phải chờ họ. Cch ht ma như con mn, t người mang mặt nạ, t người mặt vẽ kiểu Tu, t người mặt thiệt, c đo, trn đầu kết bng giấy. Ht một chập rồi ma, c một ci trống lịnh đnh khi ma, dứt trống dứt ma tới ht, cứ bao nhiu vậy hoi. C hai người mặc o, nn kiểu Tu, hai anh hề. Thật khng c chi khoi mắt phm, h huống l người tu hnh. Bốn giờ lối đ, c bn vong đức Tả l Lama đến, phan, ci, kn trống inh-ỏi, chư Lama mươi người cầm phan, thổi kn, cn bốn vị Quan lại khing kiệu vong, bốn vị Quan-hầu, khi tới cửa, th c Quan trong ngự lầu v bốn người kp đo ra rước, đến sn khấu đi một vng rồi để đ chập lu, đoạn đi ba vng rồi khing thẳng vo ngự lầu, lc ấy bần đạo muốn chụp hnh, nhưng khng c thế hướng v kẻ gần vai nhiều nn khng dm. Lối 4 giờ rưỡi cng Samdhen đi về. i đường s bị mưa, lầy n dơ-dy qu, về tới nh 5 giờ. Tr giải lao rồi lo niệm Phật rồi nghỉ. Sng sẽ hay.

Ngy 21 Aout 1936 5-7-.l.

Bữa nay điểm tm phủ ph, bnh m chiều hm qua đầu bếp hộ 1/3 ổ để dnh mơi nầy xơi với đồ xo hm qua cn lại. Ăn rồi, hỏi vần Tibet học chơi. Samdhen rủ đi xem ht, từ kiếu ở nh, v hm qua bị nắng qu nhức đầu v xem một ngy đầu cũng đủ biết. Huynh đệ họ đi hết. Samdhen rằng : Bữa nay ngồi trong nh khng c nắng, thầy đi chơi vui, tốt lắm, hay lắm, hay lắm, ngộ lắm. Huynh đi, ti xin kiếu. Huỷnh ni : Thi thầy ở nh, chng ti đi, thầy ra trước đơn ti ngồi chơi mt mẻ. Đoạn họ đi. Một mnh ở nh học vần Ty-tạng. Chn giờ mượn c cư-sĩ ở gần, đi chợ mua gim 1 trăng nga khoai lang nấu (Nimola, s-dỉ-x, nga alou ggiu, srăng nhla đghr. S-dỉ-x). C hoan hỉ lấy tiền đi. Một chập về. Mười củ khoai c nấu cn nng. C Đầu bếp hỏi sao chưa nấu đồ ăn ? Bữa nay hết cải bắp (longgbza) hết hng bng (xớt-ma) nn khng nấu, để ăn khoai lang nấu (alou) cũng đủ, mai (săng-nhi) sẽ đi mua hng bng. C ni, c, c (nga longgbza tta doghing). C bn ra dấu bảo coi gim nh, về khp cửa rồi đi lại nh bếp đng Dinh, một chập đem về hộ cho Bần đạo một bắp cải. Cm ơn. C bảo đi nấu đồ ăn. C nhm lửa gim. Nga m tăng s dỉ x ngả tăng. Đoạn lo xắc cải với khoai nấu canh. Mười một giờ cng ngọ rồi ăn với bột. Ăn rồi học vần v tập viết, trọn ngy xong 30 chữ đầu bi. Su giờ nghỉ, tụng kinh, niệm Phật. Su giờ rưỡi Samdhen xem ht về, họ lo xơi bột. Chn giờ bần đạo nghỉ, họ cn xầm x chuyện vn v c huynh Thiền chủ Lađặc đến ở nghỉ đm đặng sng xem ht.

Ngy 22 Aout 1936 6-7-.l.

Khng chi lạ, điểm tm tr bột rồi lo hỏi thăm thm t chữ vần, học mấy dấu. Huynh-đệ họ lo ăn bột rồi 9 giờ họ đi xem ht. Samdhen rủ nữa. Từ quyết. Mười giờ nhm lửa, nấu cht nước l, ngm bn nấm mo, rồi mượn đứa ở của Đầu bếp đi mua khoai lang. Lo nấu đồ cng ngọ. Nay cng dường canh cải, bn, nấm mo v khoai. Ăn ngọ rồi bn ni với huynh Đầu bếp, đi gim lại dinh chụp ảnh Dinh, sẵn quan đi xem h-kịch dễ chụp, huỷnh hoan-hỉ đem đi lại trước Dinh chụp hai lần ảnh. Đoạn về, lo học chữ Ty-tạng, mấy dấu, chữ kh học, nhưng bền ch cũng phải xong. Kh v ci giọng của họ trắc trở qu. C đầu bếp rt tr Ty-tạng cho giải lao. Bần đạo tr nghỉ cả ngy nay khng c tr sữa, chắc số tiền đưa bữa 8 Aout đ tất, v đ 15 bữa rồi, 2 rupee l 50 trăng nga, cho mỗi ngy tiền tr sữa 3 trăng nga (2 annas) th hết 45 trăng nga, tiền lửa củi cng cn th cn đu. V vậy, bần đạo chiều lại đưa thm cho c 2 rupee nữa. Nghĩ v vợ chồng huỷnh c lng gip trợ, hộ hng bng, mua chợ gim từ ngy tr ngụ tại dinh, nn tốn km cht t khng phiền, của một đồng cng một lượng. Tối 7 giờ Samdhen mới về tới nh, đoạn rủ bần đạo mai đi chụp ảnh h kịch, v hai bữa rồi huỷnh c chỗ ngồi mt mẻ gần sn khấu, khng phải như bữa đầu đu phng sợ nắng. Cn c một bữa cht, thầy đi chơi. Thi cũng hoan hỉ, e họ ni mnh ch thi tục, lại l h kịch quốc gia, nn buộc lng phải hứa đi.

Ngy 23 Aout 1936 7-7-.l.

Hm qua hứa đi xem h kịch, sớm mơi nầy lo ăn lt lng bột với đồ xo hm qua, v biết ngy nay đi nn hm qua xo đồ ăn lung, để dnh tới mơi dng v chia cc huỷnh ăn. Đoạn 8 giờ đi, đến h kịch lầu th Quốc Vương chưa ngự đến, lầu dưới cc Quan hạ phẩm đ tựu đng đầy. Từng trn Quan thượng phẩm chưa tựu. Iss đ đi trước đặng trải vải ngồi chon chỗ gần sn khấu v hướng ty mt mẻ. Lc đi tới chợ, đưa tiền cho Isess 2 trăng nga mua gim bnh lạt, 1 trăng nga đường ct v 1 trăng nga đường phn đặng đến đ dng lc kht nước. Chn giờ Quốc Vương ngự đến, khởi ht, cc quan đủ mặt. Khn giả tăng tục lần lượt đến chật, trn lầu ba pha cc vị Phu nhơn cũng đng chật lầu. Nay ht cũng c mặt nạ, mặt thiệt, đo, ma ht y như bữa trước khng chi lạ. Ngồi gần sn khấu tới 1 giờ th nắng đ tới, Samdhen bn rủ đi lại ngồi dưới cội cy cng thầy k của Quan Thừa-tướng cũng ở gần nh ngụ nn biết nhau. Ba giờ bốn giờ lối đ, trời m cang mt mẻ, kiếu thầy k lại chỗ cũ ngồi đặng dng tr, v Isess đ c nấu nhờ ở trong nh Lama quen. Lại ngồi uống vi chn tr ăn t ci bnh lạt. i ! Cả ngy ngồi l, khng đi tiểu đặng. Tới 5 giờ bạn ht dng lễ hiến Quốc Vương : một bao gạo (một giạ), một ci ng voi bịt bạc, ba vc gấm, một ci da beo, một cy cờ giảng, lễ bi hườn cuộc đoạn Quốc Vương Lama đp lễ : mười bao bột, một vc hng bng trắng, rượu xăng v thịt trừu quay. Đoạn sai quan lama v Quan nhơn đem niệt v anh lạc ban cho mỗi kp ht rồi ban cho cc chức sắc đại tiểu trong sở tuần cảnh cng kh gip việc. Ban rồi cc quan tuần cảnh v sai nha sắp hai hng nơi sn khấu đảnh lễ Lama Quốc Vương. Đoạn 6 giờ, trn ngự lầu chỗ Quốc Vương ngự quăng anh lạc xuống sn khấu (một đầu anh lạc c cột tiền thưởng) rồi tuần thượng phẩm quan, tới trung, hạ đều quăng anh lạc trắng su khấu. Kp ht ra lượm, rồi đi chung quanh ba từng lầu, quyến thuộc cc quan Phu nhơn đều quăng anh lạc thưởng. Su giờ rưỡi hườn tất. Huynh đệ về tới nh 7 giờ. Samdhen hỏi ra thế no ? Cũng đặng, cũng tốt, cũng hay chừng no huynh đi cc nước khc xem h kịch mới r, mới so snh chỗ hay dở, tốt xấu. By giờ khng biết sao m ni đặng chỗ tốt xấu, cn hay dở tiếng ht th khng ni đặng, nước no theo tục nước nấy, chỉ c cch ma men, nhạc v y phục cng rạp ht tốt xấu, hay dở th biết đặng ni đặng. Đoạn bần đạo giải lao một chn tr sữa rồi lo tụng kinh rồi nhựt k sự đ qua.

Ngy 24 Aout 1936 8-7-.l.

Sớm điểm tm tr sữa bột rồi hỏi Isess vần học. Samdhen đi lại Dinh về ni : Giấy tờ gần rồi, giấy tờ về tới Quốc Vương rồi. Huỷnh mừng lng. Bần đạo nghe cũng vui dạ, v ở lu qu tốn hao. Samdhen cng huynh đệ Iss, Isess đi chợ v xem nh nước Tibet rước bốn vị Quan Anglais. Choundouss ngy hm qua đi Sra Gompa thăm anh huỷnh, 2 giờ về tới. Trưa nay ngọ bột với cải bắp nấu canh. Samdhen 4 giờ về tới. Chiều Samdhen rủ đi dạo phường, đi hai vng, lc về gh mua 1 trăng nga khoai nấu. Mượn huỷnh thỉnh một bộ kinh chữ Ty-tạng. Huỷnh ni : Sau huỷnh sẽ mua nhiều rẻ tiền rồi chia cho thầy mấy bộ cũng đặng. Xui sự. Về lo tụng kinh.

Ngy 25 Aout 1936 9-7-.l.

Nhựt thường lệ, điểm tm bột, tr sữa, tr Ty-tạng. Chn giờ rưỡi huynh Samdhen sửa soạn đi Dzs-bung với Isess. Huỷnh đ đặng một tờ ban hnh của bốn quan tứ trụ Tibet chịu cng dường cho huỷnh lo cất nh thiền tại Phật-đ-gia một số tiền l 3.000 rupee. Huỷnh mừng lắm, cn đợi một tờ của đức Đại Lama Quốc Vương nữa th rồi việc, lo thu số bạc tại Lhassa v cc quận trấn dọc đường. Ngy nay lo viết vần Ty-tạng. Mười một giờ nấu canh cải. Mười một giờ rưỡi cng ngọ, rồi dng bột với canh. Viết tới chiều rồi khoản dần. Nhựt k, rồi lo tụng kinh niệm Phật, tối nghỉ. Samdhen mai mới về.

Ngy 26 Aout 1936 10-7-.l.

Điểm tm tr Ty-tạng v bột, ăn rồi viết vần Ty-tạng. Mười giờ rưỡi nấu đồ cng ngọ. Mười một giờ ăn ngọ bột với canh cải v khoai. Nghỉ một chập, 1 giờ khng thấy Samdhen về. Cho hai huynh đệ Choundouss v Iss 1 trăng nga mua dưa cải ăn bột. Hai giờ đi chợ, hỏi thăm hnh chu thnh Lhassa mua, nhưng hnh xấu, c một tiệm hứa mai mốt sẽ c. Bữa nay chụp ảnh cả vng thnh mặt tiền Sharng-zimsắcla của quan Thừa tướng. C hỏi thăm gi một ci nn thứ Lama cả đội đi đường cỡi ngựa. Tiệm ni 8 rupee. Bần đạo trả 5 rupee, th tiệm ni gi ấy mua tại Calcutta cn hết 5 rupee 8 anna. Nhờ vậy mới biết nn ấy của China lm đem đến Calcutta, rồi đem đến Lhassa. Chừng về Calcutta sẽ kiếm mua. Năm giờ rưỡi c Lama đằng Dinh cha của Thừa-tướng lại thăm. Chuyện vn c Choundouss thng ngn. Chiều thường lệ : tụng niệm rồi nghỉ. Hết savon, đem cục savon đ ra xi. Samdhen khng về.

Ngy 27 Aout 1936 11-7-.l

Sớm điểm tm bột tr sữa, đoạn viết vần Ty-tạng. Mười giờ đi chợ mua 1 trăng nga khoai, 2 trăng nga dầu ăn cho hai huỷnh 1 trăng nga mua cải dưa ăn bột v Samdhen khng về, họ khng tiền. Mười giờ rưỡi c hai lama Thiền-chủ ở Trzăngp Khmtrzanh đến thăm, ni : Hm Dzsbung hai anh em ti sắm sửa dọn dẹp, sắm đồ ăn, chờ thầy đến, đợi hoi khng thấy, huynh đệ ti lấy lm buồn. Choundouss thng ngn : Ti cũng đ sửa soạn trước rồi v Samdhen đ c bn soạn cng ti sự đi dự cuộc h-kịch ấy. Ruổi thay đến ngy ấy bị bịnh, nn đi khng đặng, lấy lm tiếc lắm. Qua bữa sau, ti bớt đau, ni với Samdhen mướn ngựa đi, ai ngờ Sandhen lại dinh th Thừa tướng bảo đừng đi, v ngy mốt bữa ấy sẽ đi yết kiến Quốc Vương. Hai huỷnh nghe qua chắc ht, dường tiếc lắm. Ba hồi tr, ba hồi ht Nađặc rồi bn kiếu về, hai vị nắm tay Bần-đạo dường triều mến lắm. Mười một giờ nấu canh cải bắp, chin khoai lang. Ngọ cng dường bột nhồi. Nghỉ một chập, một mnh bỏ my chụp hnh vo o, đi thẳng đến chopor (lama thầy thuốc) nơi đồng rộng chụp hnh cảnh chopor, l nh dưỡng bịnh của Quốc Vương. Đi chụp rồi quy lại đường cũ về, pht gặp một Tibetain nhỏ, quải giỏ v đi ng theo bần đạo, đến khi thấy bần đạo trở lại, th ngỡ cho bần đạo muốn đi đu m chẳng biết đường nn hỏi Capa phghung. Biết ni sao, lắc đầu : Minhdou đi lun,trẻ thơ lấy lm lạ, cứ ng theo. Muốn dừng bước nơi khoảng trống chụp hnh pha chợ v thấy nc cha, nh cầu, nhưng bị thằng b đ m phải đi lun, lại thm nh gần đ c vi người đứng trước dm cử chỉ bần đạo. Khổ qu, về lun. Lhassa lc nầy, chiều lối 6 giờ kh hậu lạnh lẽo như lập đng tại Bodhgaya, Sarnath. Tối đắp bốn, năm ci mền mới chịu thấu. Chư huynh đệ ni rằng : trong thng tm tại Lhassa lạnh nứt da mặt, nn trong thng bảy nầy thu xếp cng việc đặng cuối thng về Bodhgaya, chớ ở trễ tới thng tm chịu khng thấu. Lc nầy sớm mơi tới 10 giờ cn lạnh, trưa tới chiều mặt trời thạnh vượng đỡ đỡ, nhưng khng ai rời o cặp,(1) cả ngy nai nịch lun.

Ngy 28 Aout 1936 12-7-.l.

Sớm điểm tm bột tr sữa Ty-tạng. Đoạn hỏi thăm vần cng thầy lại quan ở gần. Cho hai huỷnh 1 trăng nga, gởi mua 2 trăng nga khoai lang sống, 1 trăng nga cải 1 kama hnh. Mười giờ rưỡi, nấu chay cng ngọ. Canh cải bẹ trắng, khoai chin, đoạn ăn ngọ 11 giờ rưỡi. Một giờ rưỡi Samdhen về. Tục ở Lhassa thường c những người ở xa tới, như Khampa, Giangs, Nhạp rốc vn vn đến cha Kinh-đ, th họ thường sớm mơi rảo khắp cng kinh nh nầy sang nh kia đặng cầu vật thực, nhứt l bột champa. Cn đờn b hoặc Lama, hoặc cư-sĩ đon năm, lũ bảy cũng khắp xm nh no cũng v ngồi trước cửa, hoặc hng ba, cng nhau cng kinh, ty hỉ chủ gia, vật thực, tiền t nhiều. Từ đầu thng bảy th tục Ty-tạng, bọn ht chập mang mặt nạ, đội mo t lư, trống chập cha đi khắp chu thnh, trước vo nh cc quan, ht ma, th cũng ty chủ gia hoan hỉ. Coi cch phong tục ưa lắm, đm no cũng thấy chng nam nữ, hễ nghe trống th tựu coi đng đặc, bần đạo t để cng bọn nầy. Nay mua cải, khoai 3 trăng nga 2 kama. Mua củi phn 28 trăng nga = 1R.2A.

Chi xi cht đỉnh cho vui lng người. Đều thấy lng người bắt thương thầm chỗ nghiệp lực, lng tham dục khng tắt, ci ta l bản ng khươi giữ chặt, bỉ thử n tồn. Huynh Iss than rằng : Củi phn cn cht t khng đủ nấu m thầy Samdhen khng thấy về đặng xuất tiền mua. Nghe qua bần đạo rằng : Đừng lo, c tiền đy, hy đi mua củi phn. Một chập Choundouss ngủ ở đằng nh tnh nhơn cch nh Dinh vi trăm bước về, Iss ni lại, th huỷnh lnh đi mua. Bần đạo đưa 2 rupee giấy bạc Ty-tạng, huỷnh đi chập lu về với một c mang một bao củi phn. Iss hỏi bao nhiu ? Ni 1 săng (10 yoyăng). Iss bn ni với ti rằng : mua khng c củi, nn mua c 1 săng. Choundouss bước vo trả tiền cho c bn phn rồi day qua ni cng bần đạo rằng : Bị trời mưa nn khng c củi phn v họ ở xa lắm. Ni rồi v ra, lẽ th trả tiền cn dư cho Bần đạo, v 1 săng củi nấu cũng đặng t ngy đỡ, Samdhen về mua cũng đặng. V hm trước 9 Aout bần đạo đ mua rồi 32 trăng nga (1R.4A.2). Qua bữa 24 Aout th hết củi. Cũng Choundouss mua lối 1 săng rưỡi vi săng, lc ấy Samdhen đi lại Dinh về rồi đi hoi, Choundouss khng dm hỏi tiền, bần đạo bn hỏi c ở gần mượn đỡ, vừa ni th Samdhen bước v hỏi rồi trao tiền trả trong bốn bữa hết. Nay bần đạo mua nữa c lẽ người biết xt th hẹp lng cho Bần đạo, ci nầy huỷnh bọc tiền vo ra, trả th tiếc, cn bần đạo khng hỏi đều để xem tnh . Cch lu huỷnh đi nữa, đi đi ba lần, quận cht mua đặng củi phn đem về. Chửng mới ưng lng cộng l 28 trăng nga (1R.2A) cn lại 22 trăng nga. Ấy l lng tham, tiền chẳng phải của mnh, mua cho lung cũng đặng, bần đạo vẫn giữ một lng vững nhẫn, mặc tnh gi động tứ phương, tấm lng Phật tử mực thường khng lay. Tiền của đn na, bần đạo lo sợ từng cht, sợ t đức hạnh thọ tn th cng dường, nn ăn mặc đơn sơ đạm bạc, để dnh cần dng trong sự hữu ch Huynh Samdhen cũng vậy, tu hnh cn non qu, nn lng cn ham hố tiền ti, nhiều phen bần đạo thử thấy vậy cũng thương Thi, phận lưu linh đất khch như nước trong lng sng rạch, phải chiều lối quanh co, lần hồi xoi mấy chỗ doi đấp qua khc vịnh. Qua 1 giờ rưỡi, Samdhen về, huynh-đệ mừng rỡ hỏi thăm nhau, xng.

Ngy 29 Aout 1936 13-7-.l.

Khng chi lạ, tr bột điểm tm, lo học chơi cho qua ngy, ngồi khng, ngn nỗi th giờ, kiếm nghĩa chữ Anglais trong cuốn Guide Tibetan, English et Hindi mượn của huynh Dhammajoti đặng học lun ba thứ tiếng v vần Tibet đ biết rp đọc cht t. Trưa 10 giờ lo nấu đồ cng ngọ, 11 giờ rưỡi ngồi tiểu quả đường bột cải bẹ, khoai xo sơ. Ăn rồi học. Lc 2 giờ c tiểu lại đằng Dinh lại xin xem tay, hoan-hỉ, tng dịp khuyn người cầu phước cng dường, niệm Phật. Qua 5 giờ c bốn vị Lama Khampa ở Galden đến, cng ni với Samdhen, xin ni với Bần đạo xem gim tay. Hoan hỉ xem, nhờ Phật lực ni đu họ đều đổi sắc mặt đ, qu khứ, hiện tại nin, ngoạt, nhựt, thời, tnh tnh đều ha hiệp, sang vị lai, dng phương tiện theo thời khắc khuyn cc huỷnh tu hnh. Bn luận một hai chuyện Phật đạo. Rốt c một vị lng tr, hằng bị đại chng hiếp đp. Bần đạo thừa dịp ni sự trả nghiệp tất, kiếp sau sẽ cao vị v thuật lc tiền kiếp Phật Như-lai lm một vị T kheo trả nghiệp tn Bất-khinh bồ tt lễ bi khắp đại-chng, bị họ đnh, chửi m khng giận, tất lng nhẫn nhục khư khư Ba vị kia, dường c vẻ để những lời m cung kỉnh khiếm lệ. Từ ngy đến Ty-tạng, bần đạo đi cc cha, khng cha no khng coi tay, c hằng trăm người, thừa dịp khuyn lơn tu hnh. Chiều rảnh rang, tụng kinh niệm Phật, tối lo nghỉ, v khng c đn sng m học, c một ci đn lồng của bần đạo đem theo, nhưng Samdhen hằng chiếm cứ Thi, họ dng mnh khỏi dng. Xứ nầy, dầu hi mắc lắm v ở Calcutta chở đến. Cả thảy dn đều dng dầu tri cầy hay l t du (beurre) v nhiều b lắm. Đn thp như xứ ta đời xưa. Trọn ngy Samdhen lo giấy tờ dưng ln Thừa tướng đặng Ngi đệ ln Quốc Vương. Ấy l giấy tờ cầu ti lập nh Thiền tại Phật-đ-gia khng chi lạ.

Ngy 30 Aout 1936 14-7-.l.

Sớm điểm tm bột tr Ty-tạng rồi lo kiếm nghĩa cuốn Guide tới 10 giờ rưỡi, nấu canh cải bẹ trắng, chin khoai lang, 11 giờ rưỡi nhồi bột cng ngọ. Rồi cũng lo viết học, 1 giờ bỗng c một vị Lama ở Dzsbung đến ni với Samdhen xin ni gim với bần đạo xem tay. Samdhen ni th bần đạo hoan hỉ. Lama vo, để 2 trăng nga trn tợ, rồi s tay xin coi, đoạn người từ gi về. Bần đạo ku trả tiền lại nhưng người từ hẳn xin cng dường rồi đi về lun. Bần đạo bn đem 2 trăng nga ấy ra đưa cho Samdhen ni ấy l tiền cng dường nhang khi. Huỷnh cười v trăm với mấy huynh kia lia rồi thu số tiền. Lc coi tay, Iss lm thng ngn m khng đặng hưởng tiền, coi bộ buồn, trọn buổi chiều khng ng bần đạo. Kế lo viết nữa, Samdhen lc 4 giờ rủ đi dạo chợ, hoan hỉ đi, về viết học nữa, tối lệ thường rồi nghỉ. Trời lc nầy lạnh lẽo qu. Nhắc lại lc 3 giờ Samdhen rồi việc sắp kinh cng cc huynh vo rương, th huỷnh ku đem bột ăn, lc ngọ thời bần đạo c để dnh cho huỷnh một chn canh cải bẹ v bn Ty-tạng với khoai chin, v thấy mấy bữa ry huỷnh cứ bảo mua cải chua ăn bột, sớm mơi, chiều cũng y lệ, khng c thịt b như mọi bữa, nn chi bần đạo hộ cho huỷnh. Khi bưng chn ấy ra, th huỷnh đang nhồi bột, hỏi : Ci g đ thầy ? Đồ chay bần đạo để dnh hộ cho huynh. Cm ơn, tốt qu Mấy huynh kia trong bếp cũng đang nhồi bột ăn với cải, nước tr, ng bần đạo, c cầu thực, nhưng hết rồi, v nấu đủ ăn, 1 trăng nga cải m ăn ba bữa, th mỗi bữa c đu cho nhiều. Chập lu Isess tổng khậu l tay bạo nhục thực, ưa thịt sống, m mấy ngy ry khng thịt cng vật thực khc, cứ cải chua hoi nn c thm, bn vo hỏi xin bần đạo. Hết, c cht đ dưng cho Samdhen, khng cn Cc huỷnh đều c buồn. Gẫm cc huỷnh lm biếng, chớ cải dưa đ xo m dng th ngon miệng lắm khng ra cng kh, cứ để ăn sống th ngn qu. Hai thng trời họ ngồi khng ăn lụng, Samdhen cũng ngn v l đồng no th hết đồng nấy. Lấy của bần-đạo ra 50R lớp lo lễ mễ đầu nầy, đầu kia, đi chỗ nầy chỗ kia, lớp ăn uống. Nội một ci uống tr, tiền beurre Ty-tạng cũng lung, 1 thng t nữa l 10 đồng rupee. Nghĩ lại 50R chắc gần tất nn huỷnh mới bp lại.

Ngy 31 Aout 1936 15-7-.l.

Điểm tm tr bnh ngọt Ty-tạng, rồi lo viết học cho tiu ngy giờ. Lc mới tới cn lo đi đầu nầy đầu kia, đi cha, đi ra mắt cc nơi, xem chỗ nầy, coi chỗ nọ, nay đ đủ nẻo, hết muốn đi đu, nn ngồi khng chờ ngy về th ci khng nhưng ấy lm cho thấy ngy giờ di đăng đẳng, nn chi bần đạo học chữ Ty-tạng, kiếm nghĩa cuốn Guide l vậy. Nhờ đ m ngy qua khng hay, tới tối m cn tiếc khng đủ th giờ. Tối ngủ m giấc.

10 giờ rưỡi lại lại dinh xem gim một c sai nha đau bệnh rồi đi chợ mua cải bẹ. Ngọ bột canh cải.

Ngy 1er Septembre 1936 16-7-.l.

Nhựt thường lệ. Điểm tm tr bột rồi học. Trưa ngọ bột canh cải bẹ xanh khoai chin. Mượn Isess mua 1 trăng nga dầu 2 kama hnh. Cho hai con đầu bếp 1 trăng nga, thằng ở 1 yoyăng. Chiều học, tối tụng kinh rồi nghỉ.

Ngy 2 Septembre 1936 17-7-.l.

Nhựt thường lệ. Điểm tm rồi học. Trưa ngọ bột canh cải bẹ trắng, khoai lang, c để dnh hộ Samdhen một chn, chiều học. Năm giờ rưỡi đi chợ một mnh, mua bnh, viết ch, hộp quẹt 4 trăng nga. Gh tiệm chụp hnh mua su tấm hnh 48 trăng nga, đưa 2R thối 2 trăng nga. Tối lo tụng niệm rồi nghỉ, trời lc nầy tại Lhassa bớt mưa, kh hậu khởi sự lạnh lần.

Ngy 3 Septembre 1936 18-7-.l.

Điểm tm tr, bột, bnh rồi học. Trưa ngọ bột với ragout khoai. Bữa nay hết củi phn. Chiều cũng học, tối tụng niệm rồi nghỉ. Tối bữa nay dng gi mưa rỉ rả, lạnh qu.

Ngy 4 Septembre 1936 19-7-.l.

Sớm thức, trời vẫn cn mưa rỉ rả. Điểm tm tr sữa bột. Học, trời lạnh lẽo, ngồi l một chỗ học nghĩa chữ Ty-tạng, qun ngy giờ, pht tới 11 giờ. Samdhen bị trời mưa lạnh nn v trong ngồi, huỷnh bn nhắc : Đ 11 giờ m thầy chưa lo nấu chay ăn ngọ sao ? ! đ tới giờ m qun phức. Trời cn mưa rỉ rả, hm qua nay hết cải rau, chỉ cn t mớ khoai lang, bn gọt khoai nấu canh, rồi cng ngọ với bột. Hm qua c để hộ cho Samdhen một chn ragout m huỷnh qun ăn, nay bảo Isess hm nng cho huỷnh dng. Ăn xong rồi cũng lo học. Trời mưa th đường x khắp chu thnh đều lầy n đi chợ khng đặng mua ăn. Hai giờ đi rảo chơn trước đồng trống, c đem my chớp ảnh theo, bn chụp ảnh thnh thị Lhassa, rồi thẳng xuống m sng chụp sng v đảnh ni trn cht đảnh c một ci nh thiền của Đại đức Tả l Lama tn l Bunpari, khi cn sanh tiền th hằng ln đ nhập định, cng dường v truyền php cho chư Lama. Nay th đức Quốc Vương Lama kế thế, lu lu cũng đến đ nhập định. Mưa một đm, sng ra dm cc đảnh bao quanh thnh Lhassa đều m-mịt, my trm đoanh cc đảnh, trời cng ni dnh nhau, lc ra chụp hnh, th thấy cc cht đảnh đều trắng phao, tuyết đng như vi, cn một hai đảnh np trong my chỗ thấy chỗ khng. Ấy l điềm tỏ lập đng, hn chi kh hậu lạnh lẽo qu. Samdhen rằng : Ngy nay giấy tờ đ đệ ln Quốc Vương hầu ngọc ấn th rồi chuyện, v Quan Thừa tướng nay đi diễn thuyết về vụ nh thiền Bodh Gaya, c sai người lại lấy giấy l lịch xưa nay tại Phật-đ-gia v chủ yếu cất nh Thiền tại đ. Xong việc mới tỏ sự thu tiền cng dường phụ cất nh thiền, vậy quan dn mới r cốt yếu chỗ thu tiền. Chiều 5 giờ đi chợ một mnh mua một sợi dy lưng kiểu Ty-tạng 3 trăng nga. C chủ tiệm ni 5 trăng nga, trả 3 trăng nga c đnh bn, đoạn lại dy hng bng thấy cn một anh bn cải, cn carotte mua 1 trăng nga v 1 kama cải củ, về. C đầu bếp thấy ni thứ cải đ khng ngon, huynh đầu bếp nghe cũng qua xem, ni thứ carotte nầy t ngon. Bần đạo ni cũng kh v rẻ hơn ở Calcutta. Đoạn chiều tụng độc niệm rồi nghỉ. Mấy ngy ry răng cng chuyển nhức, trời lạnh nhức kh kh.

Ngy 5 Septembre 1936 20-7-.l.

Khuya 2 giờ trời mưa, bị nhức răng, nằm đ chịu l khng ngủ. Su giờ chỗi dậy sc miệng mước lạnh t ti, c răng cỏ nhờ đ m bớt nhức. Đoạn tr bnh điểm tm, lc sng, tục người tu Ty-tạng thường tụng kinh mơi, bần đạo cũng quen tục mấy thng nay. Tm giờ hết mưa, Samdhen đi lại Lama quan (em của Tả-l Lama) cận thần, đặng hầu lấy giấy tờ v Ngi c cho hay trước rằng bữa nay rồi. Học nghĩa chữ Hindou, Anglais v Ty-tạng. Chn giờ Samdhen về ni : Lama quan ni giấy ấy viết khng đng, nn ngi bảo thơ k lm lại cho phải php v đệ ln Quốc Vương chẳng phải chơi. Mười một giờ rưỡi ngọ bột kh với tr, v bị nhức răng qu, ba ci răng đồng một lượt chửa chưn hnh nổi hạch hm, phần 10 giờ rưỡi tổng khậu cn nấu mặn tới 11 giờ rưỡi cn nấu, nn bần đạo e qu ngọ, bn dng sơ, lại hiệp với ba ci răng đau nhức, nhai khng đặng đồ rau nấu, bột tr m nuốt cn muốn khng v. Ăn ngọ, rồi ngồi l viết học tới 6 giờ rưỡi nhức đn, bn dẹp sch vở đi rửa mặt, vo ngồi tụng kinh niệm Phật tới 8 giờ rưỡi bớt nhức, ngồi một hơi nữa tới 9 giờ hết nhức, nghỉ m.

Ngy 6 September 1936 21-7-.l.

Sng thức khỏe khoắn như thường, điểm tm vi chn tr Ty-tạng, vi chn tr sữa, rồi lo tập học. Trưa ngọ cơm với canh cải carotte, cải trắng, khoai lang. Bữa nay hết bột, họ nấu cơm c hộ bần đạo một dĩa, bần đạo hộ lại đồ ăn. Ăn rồi học. Chiều 4 giờ đi dạo phường, mua 2 trăng nga bnh, 1 trăng nga tri hạnh, 3 trăng nga bonbon. Về cn sớm học tới 6 giờ rưỡi nghỉ tụng niệm rồi ngủ. Đm nay hết mưa khng lạnh lắm. Phong tục người Ty-tạng v Bửu-tạng khc nhau. Đờn ng Ty-tạng xỏ lỗ tai đeo hoa tai đ ngọc xanh bn tri một ci hoa tai lớn hoặc trn, hoặc dy, bn hữu một cục nhỏ bằng chỉ, đeo st nơi lỗ tai. o bận thả di ch mắt c, mang giy đội nn, tay o khng xăn, đầu để tc, vc một bnh hoặc thắt củ tỏi, gắn ngọc thạch-xanh (ấy l bực quan v nh giu), cn bnh ở chnh giữa gắn ngọc l bực sai nha tiểu lại. Đờn b cũng để tc vc hai bnh (c đm tiệc) th đội cung ngọc l nh giu, cn đội ngi sao ba chia gắn ngọc l vợ con của nh quan. Tai khng đeo bng tai, để khng phng lc đội cung, đội sao mới đeo hai tấm ngọc thạch xanh lớn lấp lỗ tai, cổ đeo ngọc điệp, hộp vng gắn ngọc xong, tng tụi ton vng ngọc. Đội ngi sao th c tc mượn giắt ln hai chia pha trước rồi vng ra sau vc bnh cột chung với hai bnh tc của họ, đoạn cột một sợi ngọc điệp chnh giữa hai ci bnh, dưới bnh tụi tơ đỏ thả tới gt. o mặc th di nhưng khng tay, như o l, trong mặc o mu nhỏ c tay đặng l hai tay mu ra, nơi cườm tay đeo trọn một con ốc trắng, khu c r c ngọc xanh, mang giy, dưới cột một tấm t rằn mu, hai cho trn chỗ kết dy lại c hai tấm gc thu kim tuyến. Tục của họ thường lấy thuốc bột ha nước vẽ mặt, coi kỳ qu, cch bi thuốc trn mặt nhiều kiểu, kẻ th nơi sống mũi một lằn di đen thui, người th hai con mắt, xa ng ngỡ l đeo kiến đen, kẻ th hai g m, người lại trn trn. Ngy bnh thường, họ đội ngi sao khng c dắt tc trn hai gc, cn cần cung th khng trang sức ngọc điệp v ngọc thạch lớn nơi bản chnh giữa cung. Đờn ng phần nhiều lai kiểu Tu, tiếng ni của họ th tựa tựa Tu quảng đng cn chữ của họ lai Hindou. Xứ Ty-tạng vua quan dn đều ăn thịt b tru, d, trừu, trứng g, cn c chim lại cấm, g, vịt th t kẻ dng, chỉ dng trứng m thi. Thường thấy nhơn dn hay ăn củ cải trắng sống như ăn bnh. Vật dng phần nhiều như quần o hng vải th của Tu, chn bt cũng vậy. Cn đồ : ly tch, bồn, chậu, phần nhiều của Anglais. Cc quan ưa dng giy vớ của u-chu. Từ bốn năm về trước th Quốc gia cấm ngoại quốc vo nước, cấm ht thuốc, ăn trầu. Từ Đại đức Tảl Lama tịch diệt, Tn Quốc Vương Lama kế vị đ bốn năm nay, th ngi mở cửa rước cc nước v cho nhơn dn ht thuốc, nhưng trầu khng ăn. Cho chư Lama ht thuốc bột, cho bọn con bun bn thuốc.

Ngy 7 Septembre 1936 22-7-.l.

Bữa nay ăn bột sớm, 8 giờ cng chư huynh-đệ đi đến đồng lập trận gần trại lnh, cch chợ lối ba cy số ngn ở gần cha Sra cch chừng một kilmet. Chn giờ khởi nhiễu binh. Quan binh ăn mặc y binh Anglais, kn trống cũng y u-chu, cch h hấp y u-chu, xem ra được qu. C bốn vị Đại thần Tibet dự khn, cc quan đủ mặt, trừ ra Quốc Vương khng ngự đến. C một vị quan binh Anglais đến hm trước, c dự khn v điều đnh nội cuộc. C dựng bia bắn sng nhỏ rồi tới bắn sng lin thinh. Một giờ nghỉ, 3 giờ nhiễu binh lại c bắn sng đồng, 4 giờ hườn cuộc. Về tới nh 5 giờ. Samdhen c chụp hnh ba lượt, bần đạo lc nghỉ c đi chụp cảnh cha Sra. Khi rồi việc th c Quan Lama thay mặt Quốc Vương cng quan hầu Thượng phẩm Đại thần ra khao binh, ban anh lạc cho Quan binh. Đoạn kn trống đưa tứ vị Đại thừa về, kế đ c Quan Khm sứ Tu đem lễ vật ra khao binh, rồi binh quan kn trống ko vo trại. Nhơn dn Tăng tục gi trẻ nam nữ dự khn, lần lượt ko về. Dn Ty-tạng dường như thuở nay chưa từng thấy nn sng bắn vo bia, rm tiếng la lối khen ngợi. Cuộc diễn binh gọi Kavạda, 4 giờ bi binh. Về đến nh 5 giờ.

Ngy 8 Septembre 1936 23-7-.l.

Sớm điểm tm tr bnh ngọt, đoạn lo học cho qua ngy thng, 10 giờ nấu đồ cng ngọ. Mười một giờ cng dường bột, canh cải carotte v khoai lang. Ăn rồi học, nhờ c sự m học nầy m ngy thng qua chẳng hay. Tới 2 giờ nghe trong mnh ngứa ngẩm bn xếp sch, đi thẳng xuống bến tắm, nước lạnh như đồng, tắm sơ rồi ln, về cũng lo sự n cố học hnh cho mở thm tr no, v cũng tiện bề ăn ni nơi đất khch. Bốn giờ rưỡi dẹp sch muốn đi chợ, bỗng Samdhen rủ đi ra trước chơi cho khoản khot. Cả ngy ti thấy thầy ngồi tối ngy từ bữa 21 Aout tới nay, nhằm 5-7 annam nay 23-7 annam gần 20 ngy ry. Vừa ni vừa cặp k đi ra ng, thỉnh thoảng đi ra đồng trống, huỷnh bn dừng bước ng bần đạo hỏi rằng : Sao ? theo kiến trc quan st của thầy, xứ Lhassa tốt xấu, đẹp cng khng ? Bần đạo rằng : Cũng đẹp xinh. Huỷnh hỏi : nhiều hay t ? Bần đạo rằng : Vừa vừa chỉ c đạo Phật, tăng tự thật l qu đẹp lắm, cc nước khng snh, cn kỳ dư cc sự khc, dinh dy nh cửa, phố phường, đường s, đồ nội ha cả thảy đến phong tục quan dn tăng tục đều kh snh cc nước. Huỷnh ni : Thiệt vậy, y lời thầy ni, v ti c đi Ấn-độ, Calcutta, Darjeeling, Gaya, Bnars th đủ hiểu, xứ Ty-tạng cn thua st, nhưng chỉ c về Phật đạo th khng nơi no snh kịp. Đoạn huỷnh ni qua đức Quốc Vương, tnh tnh tốt lắm, đối theo trong đạo lm một vị Lama cả cũng đng, đng kế vị Thượng tịch Tả l Lama, cn về việc nước cũng đng một vị Quốc Vương, thương dn, trọng quan mở cửa cho cc nước vo ra khng sợ sệt. Cc quan th c Trật phẩm Tể-tướng Hữu-thừa-tướng l em của Thượng tịch Tả l cũng l người cang trực gip nước ph vua, thương dn, mến nước, hiền hậu tnh tnh, khng hề hiếp đp kẻ dưới. Gặp chi si quấy hoặc trong cha hoặc ngoi thế th lấy lời quở trch răn he chớ khng phạt hay đnh đập ai cả. Cn quan Thượng thơ m chng ta nương ngụ nơi dinh đy, ngi cũng tử tế hiền hậu, trong nước ngi cũng l một cy trụ thứ nh, Quốc Vương giao quyền ngoại giao nội vụ ngn khố, Quan binh, hnh bộ một tay ngi. Từ ngy thầy đến thnh Lhassa nầy th đ biết rồi. Kỳ dư cc quan kia tuy tnh tnh khc nhau, nhưng c hai vị quan lớn ấy điều đnh nn cũng chẳng c chi qu trớn. Mai đy ti đợi giấy tờ nơi quan-nha nhứt-phẩm m ti đ c ni với thầy rằng : Ngi c gắt gao khắt trch ti hm kia đ, ti v muốn mau mau giấy tờ, nghe đng dinh Thượng thơ ni giấy nay đ tới tay vị Quan ấy, liền lo lễ vật ra mắt ngi, xin gim gip mau mắn, song ngi c phiền rằng : Trước chẳng tới ngi để tới ngy giấy tờ tới tay mới đến. Thầy nghĩ coi, việc lm phước trong Phật đạo, trn Quốc Vương cng cc vị Đại thần đều vui lng thuận mau mau ph chuẩn rồi, cn Ngi l một vị quan bực dưới m khng c hoan hỉ cng Phật sự, hờn trch ti th ti cũng khng nao. Đợi ngy mai khng c giấy tờ gởi lại Thượng-thơ nha, th mốt ti đi yết kiến Quốc Vương. Bần đạo cười. Huỷnh rằng : Thiệt, thiệt, ti sẽ đi Hai huynh đệ v chuyển vn v trở v tới cửa nha ngụ. Bỗng c một vị Lama đến viếng huỷnh, nn lo tiếp mời, thừa dịp ấy, bần đạo rnh thả lun ra chợ lối 6 giờ, qun x dọn dẹp, tiệm phố lần lượt đng cửa, bần đạo gh tiệm Npali mua 2 trăng nga bonbon, về tới cầu gần dinh th nghe kn thổi 6 giờ rưỡi, rao cho tiệm qun đng cửa, ấy l lệ Quốc-gia. Vo nh ngụ, th thấy Samdhen cng Lama khch cn nơi đơn chuyện vn. Thẳng vo đơn ngồi tụng niệm. Tm giờ Samdhen tụng niệm rồi ăn bột, rồi họ lần hồi lo nghỉ. Bần đạo cũng lo ngủ.

Ngy 9 Septembre 1936 24-7-.l.

Điểm tm tr sữa rồi nhựt k với học, bần đạo khng muốn dng bột v bnh sớm mơi nữa v muốn tập cho quen dạ v ngy về hầu gần, nếu ăn quen, khi dọc đng khng c th hnh kh chịu. Trưa ngọ bột, canh carotte v khoai lang. Học tới 6 giờ nghỉ. Tụng niệm rồi ngủ.

Ngy 10 Septembre 1936 25-7-.l.

Điểm tm vi chn tr sữa rồi học. Chn giờ đi chợ, mua 1 trăng nga 1 kama cải bẹ trắng vi cải củ đỏ, về 10 giờ lo nấu canh. Mười một giờ cng ngọ với bột rồi học. Chiều hai đứa con của đầu bếp lại giỡn mặt v đem tr sữa lại bảo uống, cho hai trẻ 1 trăng nga. Học tới 6 giờ nghỉ lo tụng niệm. Chn giờ ngủ. Ngy giờ như thoi.

Ngy 11 Septembre 1936 26-7-.l
.
Vi chn tr điểm tm rồi học. Trưa 10 giờ nấu canh cải bẹ trắng với cải củ bo. Mười một giờ cng dường ăn ngọ bột với canh rồi học. Bữa nay lấy nghĩa cuốn Guide 4 giờ th hườn tất. Lấy nghĩa đủ rồi học mới dễ, cực mấy bữa m rất tiện sự học.
Tiếp lời dặn :
Về nước thu người phụ nữ đ viết thơ cho người tại Lộc giả vin đặng đền nghiệp trước. 15 thng sẽ hết nghiệp với người. Cht t thị phi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Ngy 12 Septembre 1936 27-7-.l
.
Vi chn tr điểm tm. Học ba thứ tiếng. Mười giờ nấu ăn 11 giờ ngọ bột với canh cải bẹ trắng. Mỗi bữa, mười bữa rồi hằng hộ cho Samdhen cht t đồ ăn. Ăn no rồi học.
Tiếp điển :
Hai năm 5 thng sẽ tiu nghiệp. Kiếp xưa theo ứng ph. Kiếp nầy cũng cn trợ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ngươi phải ty cơ xa cch đặng xem lng xuất gia cư-sĩ nữ họ xm loạn. Yếu l họ khng muốn tước nữ bỉnh ph, cho dễ họ Để Ti nhập.

Ngy 13 Septembre 1936 28-7-.l.

Tr lt lng. Học. Chn giờ đi chợ, mua 2 trăng nga dầu ăn, 3 trăng nga cải bẹ, khoai lang v hnh, ớt kh 1 yogăng, một ci hộp quẹt 1 yogăng. Thuốc l 2 trăng nga. Về nấu ăn. Mười một giờ cng dường ngọ bột nhồi với canh cải bẹ trắng v khoai chin. Samdhen rủ lại thăm c v của b-lớn, c đau đ nửa thng nay, lu lu t bữa bần đạo lại thăm một lần cho vui lng người. Gặp b-lớn cũng c tại đ, lần trước cũng gặp b lớn, coi bộ b vui lng, b rầy con của c v rằng sao khng đem ghế trải tapis cho bần-đạo v Samdhen ngồi. Đoạn về học, kế Samdhen rủ đi chợ, bần đạo từ kiếu, ở nh học, huỷnh rủ đi dạo vườn cải rau đằng Dinh, bần đạo ni c đi xem rồi. Học tới 3 giờ, trời c hơi lạnh lấy tấm t ln rầm nằm học v phơi nắng. Bốn giờ Samdhen về ku om sm bảo xuống uống tr. Bần đạo cười ngất. Học tới 6 giờ nghỉ tụng niệm rồi 9 giờ nghỉ. Lc nầy khng cn đi đu, cc nơi đều c đi viếng, cha miễu khắp Lhassa đều c đi, chư Đại-đức đều c ra mắt rồi.
Tiếp điển . . . . .

Ngy 14 Septembre 1936 29-7-.l.

Lt lng tr mỗi thứ vi chn. Học. Mười một giờ ngọ bột, canh cải bẹ trắng, khoai chin. Học. Samdhenđi Quan nha lấy giấy tờ về, cn một tờ nữa chưa rồi. C một tờ chque huỷnh đem lại quan Thượng thơ xin lnh bạc. Bốn giờ c sai nha lại ku lại Dinh lnh đem về giấy bạc. Huỷnh c mừng m bần-đạo cũng vui dạ v cng việc gần hườn tất đặng đi về Phật-đ-gia, lo thu xếp về Sarnath, v tạm cch đạo trng Sarnath từ ngy 2 Novembre 1935 tới ngy nay. Tiền bạc tốn km cũng đ lung rồi, ấy l nhờ dựa hơi huynh Sam-dhen m đi th sự tốn km cũng đỡ đỡ, nhưng cũng đ xuất 400 rupee rồi. Ngy nay huỷnh hứa sẽ cho bần đạo một bộ Lama y phục v kinh Ty-tạng v hứa sẽ trả 50R mượn hm nọ, chừng về Giăng-s trả, by giờ tiền lnh để thỉnh kinh v mua ngựa cng cc mn khc. Bần đạo cũng ừ cho vui lng huỷnh, huỷnh hảo tm cũng tốt, bnh sp đi th bnh qui lại, đời khng chi lạ. Huỷnh rằng : By giờ ti hộ cho thầy, ngy sau đi đến xứ thầy, thầy hộ lại khng sao. Khng hợp một điều l huỷnh lc c tiền th si lả l, qun mnh l kẻ tu hnh, xong sự của người, mnh cũng chẳng nn dụ tấn vo m sanh nghịch lng. Tiền của Phật m . . . . . . . .
Tiếp điển . . . . . .

Ngy 15 Septembre 1936 30-7-.l.

Trng sơ vi chn tr Ty-tạng, một ca tr sữa. Trưa ngọ bột với canh cải với đậu Ty-tạng chin, trng miệng bnh ngọt rắc đường. Samdhen đi cha, một mnh ở nh. Samdhen lc về, thuật việc Taxi Lama(1) bị bọn cướp Mahamden đm chm chết v đoạt ti sản của cha ngọc, chu lung lắm. (Taxi l chức lớn hơn hết trong đạo Phật về việc kinh sch, cn Tả l l vua thượng hong, lớn theo trần thế quốc sự.) Chiều đi nhiễu cha v dạo phường với Samdhen, gh tiệm mua 3 trăng nga bonbon, 1 trăng nga bnh ngọt, sớm mơi mua 1 trăng nga bnh v 1 kama đậu chin. Choun-douss nay c tiền, trả 10 trăng nga mượn sau.

Luận sự giặc Tu cng Ty-tạng, th bần đạo c tư duy trước rằng : Tu khng thắng đặng v Ty-tạng l xứ tồn Phật đạo, Hộ php, Long thin hết lng gn giữ, nếu để China đoạt Ty-tạng ắt Phật đạo suy đồi.

8 giờ tối, đầu bếp hộ bốn tri c.

Tiếp điển :

Ba bữa ry bần-đạo mỗi bữa ln rầm nh, một mnh ngồi tiếp điển của một vị La hn, biết bao sự dạy bảo, biết bao sự Phật-đạo php mn giải thot. Nhứt l Ngi bảo phải về Việt Nam Quốc độ, nơi ấy cn nhiều nhn duyn tiếp độ, nhứt l trong bọn Cao-đi, nhn duyn kiếp trước lời hứa nguyện cng nhau. Từ ngy Cao-đi phổ hiện Nam-kỳ, nhơn dn phần nhiều biết sống bằng tinh thần, bớt sự st sanh, biết yu nhau, khng rối loạn. Nhưng ban đầu yn ổn, tư tưởng tốt, sau bị Tha-Ha-Tự-Tại quyến thuộc độn nhập lm loạn lng kẻ lớn tới kẻ nhỏ, phần tiểu nhơn đem tư tưởng xấu dối cng chnh trị. Ấy l Ma-vương muốn ph.
Nhứt thiết php giai thị Phật php, nhứt thiết đạo giai thị Phật đạo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Ngy rằm thng rồi, bần-đạo nhờ điển của Ngi, nn biết đường đi cả một buổi, tới một gc ni, Ngi ngồi chờ, Ngi ni tiếng Hindou giỏi, đảnh lễ rồi bảo ngồi, Ngi lm cho bần-đạo m mẩn tinh thần, đoạn lấy một tấm đ khắc t chữ rồi trao cho bần-đạo dạy . . . . . . . . . . . v một cục đ in như chiếc giy, bảo thọ đ th nhớ php mn đức Đạt-Ma chnh l . . . . . . . . Đoạn đem Tm-kinh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . i nhờ Ngi chuyền tư tưởng mở cả tr no của bần-đạo, lm cho bần-đạo đoạt l tm kinh, mới biết đ l đại-thần-ch của tam thế chư Phật. Đảnh lễ cảm ơn gio ha. Ngi cười rồi đứng dậy rờ đầu bần-đạo rằng : Nhn duyn trong đạo nhiều kiếp qua rồi, nay gặp nhau cũng cn du dẫn. Bng ưu đm nải bp chẳng bao lu sẽ trổ. Ngi nhắc cọng cỏ may tnh tnh hỏi c nhớ hay chăng ? i ! trực nhớ hết hồn ngơ ngẩn . . . Ngi c php lm cho tm tnh vui vẻ, bnh tĩnh rồi rằng : Phật đạo cũng vậy. Ngi vẽ bng sen trn bn tay mặt bần-đạo rồi ni Kinh tn bng nầy c tụng đọc m khng đoạt l hay sao ? Y như trạng cỏ may. Ni rồi Ngi chuyền minh tnh lm cho bần đạo r l Php-Hoa kinh. Đoạn Ngi chỉ nc cha (Ty-tạng nc cha no cũng phết vng cả) rằng : Kinh tn ấy, Bnđakitbe nam Sona Kara . . . tụng đọc m chẳng đoạt l hay sao ? Ni gianh ta ? rồi ngi mc một cục đất dưới chơn (đất mềm), bn nắn ra hnh một ci chn, đoạn Ngi thổi một hơi kh queo. Ngi hỏi ci chi ? Bần-đạo ni : Đất . . . . . . . Ngi ni : Đng lắm . . . trước n đất, by giờ ra hnh l ci chn . . . Kinh Kim Cang Phật dạy c khc no . . . . . . . Đoạn Ngi ng bần đạo lm php chuyền tr, như mấy lần trước lm cho bần-đạo thấu đo Kim Cang kinh nghĩa l nhiệm mu. i ! tu trong mấy kiếp, đoạt l một giờ. Bần đạo vừa muốn hỏi thăm Đạo Minh-l, chưa mở lời m Ngi đ trả lời rằng : Dharam mẻ qut chờ admi ghamăndi hay sochơna Bnda Dhrama mẻ sapp gianhta . . . . . . . . . Oh ! Giancvar man hay ! Lkina (but) quchchờ admi piarre carơ, ap carơ piarre hay . . . . . . Dứt lời Ngi ni qua việc khc rằng : Nhiều bạn Lama tr thức muốn cho ngươi ở lại Lhassa, nhưng ngy giờ hoằng ha đ hầu đến, ở sao đặng. Cn sẽ gặp nhau. Lhassa c nạn. Dứt lời Ngi xy lưng bước ln ni, mịt mờ bần đạo khng thấy chi cả, hnh dạng Ngi đu mất.
(Hai phen đảnh lễ Tổ sư. Rằm thng 5, 12 thng 6, cn tiếp điển, nhiều phen nhờ chuyền tr thng đạt.)

Bần đạo bươn bả về nh ngụ, Samdhen hỏi thầy đi đu về đ ? Đi dạo dưới m sng Huỷnh ni : Đi một mnh khng tốt, e gặp kẻ hung hoang Bốn chữ Lhassa c nạn, nay mới r, vị Đại-đức Taxi Lama bị hại ấy cũng qua rồi nghiệp kiếp
Tiếp điển : Lời căn dặn :
Về vụ đạo trng biến đổi. Ấy nghiệp kiếp tội tiu . . . .

Ngy 16 Septembre 1936 mng 1-8 Bnh-t.

Điểm tm vi chn tr Ty-tạng v Hindou. Tm giờ đi chợ với Samdhen, qua phường nhỏ, huỷnh mua hai ci chai đồng bạch, bạc xi vng đồ Lama đựng nước php, huỷnh rằng : hộ cho bần-đạo một ci huỷnh một ci. Trả tiền huỷnh khng lấy, gi 2R.8A mỗi ci. Sang qua phường lớn mua hột thơm c-ri v carotte 2 trăng nga. Về tới nh 10 giờ nấu c-ri khoai, carotte, củ cải trắng v c tomate cải bẹ trắng. Ngọ bột với c-ri. Hộ đầu bếp một dĩa, một dĩa cho Iss, v một chn cho Samdhen, ai nấy đồng khen c-ri ngon qu. Trng miệng bnh ngọt.

Đm nay khuya 2 giờ trời mưa. Sng thức ra tiểu thấy tuyết đng đầy non pha Nam.
Tiếp điển : Lời căn dặn :
Cư-sĩ đệ tử sẽ tấn pht nhờ đức lực, ngươi sẽ thấy tự nhin.
Đi thn thượng Tam thập lục thần danh tự hộ tam qui, ngũ gii thọ nhơn.

Ngy 17 Septembre 1936 mng 2-8 Bnh-t.

Lt lng vi chn tr, học. Samdhen lo phận sự đi dưng lễ vật Quốc Vương đặng cầu Lama chức-sắc, phng sau đi cc nước cho dễ. Mười giờ lo nấu c-ri bn, khoai, carotte v cải củ, đặng cng dường v hộ cho cc huỷnh, v bữa nay khng c nấu ăn. Bảo Iss đi mua 2 trăng nga dầu ăn, 1 trăng nga cải chua, v 1 trăng nga bnh. Mười một giờ ngọ bột với c-ri. Học. Chiều đi cha với Samdhen, y như mấy lần trước cng dường. Đến cha trời mưa, cng rồi về hết mưa, nhưng tuyết chồng thm lm cho kh hậu thm lạnh.
Tiếp điển : lời căn dặn :
Ngoại đạo lẫn vo cũng vui lng bn luận, c Phật tổ sẽ phng quang tiếp trợ . . . đừng ch . . . . . . . . . . . . . . . .

Ngy 18 Septembre 1936 mng 3-8 Bnh-t.
Vi chn tr điểm tm rồi học. Chn giờ đi chợ mua rau cải bẹ trắng, cải củ, hnh, khoai lang, bnh v đậu chin, cả thảy l 4 trăng nga 1 yogăng 1P. Mười một giờ ngọ bột với canh cải bẹ v đậu chin, hộ Sam-dhen một dĩa. B lớn viếng chị v bịnh, sai người lại mời đến đ khm bịnh th hm qua kh hơn bữa nay, t sưng tay chơn, nay sưng lớn hơn, mạch nng hơn. Samdhen hỏi : Vậy th lm sao cho bớt sưng. Bần đạo rằng : i ! ni hoi m khng thực hnh, ni nữa c ch g . . . . . . Samdhen liền thng ngn lại với b lớn, b liền quở trch người con c bịnh m bắt lm y lời bần đạo lấy bột, khuấy với xăng nng đắp chỗ sưng. Về học, tối tụng niệm như thường.
Tiếp điển : lời căn dặn :
Lo bộ Qui Ngươn v Vin Gic th tỏ thm cng đức chnh php. Trong ton hậu học sẽ thấy một người ng mạn . . . . Sau thiệu long chnh php. Rn phục lng người, ci ng mạn đ sẽ tự nhin hết sẽ trở nn người hộ Phật-php. Bậu bạn đm thng gia.

Ngy 19 Septembre 1936 mng 4-8-.l.
t chn tr điểm tm, học. 10 giờ nấu ăn, 11 giờ ngọ bột, canh cải bẹ trắng, khoai lang đỏ, trng miệng tri hạnh Samdhen hộ bốn tri chiều hm qua, hộ Sam-dhen một dĩa đồ ăn. Học. Bốn giờ đi cha cng dường một mnh, c đem my chụp hnh theo tới Boudhavanh, ln vo một mnh v biết giờ ấy chư Lama nghỉ, ln chụp hnh, cng dường rồi về, dọc đng phố gặp huynh Samdhen, về 6 giờ. Tụng niệm. B lớn mời xem c bịnh, đến nơi, khn mạch đ lụn mn, cấp st như chỉ mnh. Quang nhn đ lờ, sắc mặt đổi rồi, nhưng khng nn ni ra. Samdhen hỏi thăm th bần đạo ni : ngy giờ đ đến, c bao nhiu đ thi.

Ngy 20 Septembre 1936 mng 5-8 Bnh-t.
Sng nghe tin c bịnh tị trần, khả thương i, thấy đ mất đ, kiếp trần như giấc chim bao, thi niệm Phật cầu anh linh đ vng sanh Tịnh-độ. Vi chn tr điểm tm rồi lấy sch học. Ra ngồi nắng học, trời đ khởi lạnh rồi, kh hậu lần hồi lạnh tới ngy lập đng hầu gần m cng sự của Samdhen chưa rồi đợi.
Trưa ngọ bột canh cải bẹ, khoai lang, hộ Sam-dhen một dĩa. Chiều đi dạo phường cho gin gn cốt, ngồi cả ngy. Tối tụng niệm. Cho Choundouss mượn 2R đặng đi cha Sra.
Tiếp điển : Lời căn dặn :
Tn-sa y php đủ 108 biến : Am mộ d vĩ r ta nả ma ha mẩu nại ra ma nể bt nả, mạ nhập phạ lả bt ra dả miệt dả hồng.
Mỗi cu họa chữ   trn ct. Rốt niệm 108 Phật hiệu = 999  (Nam m V ngại cng đức quang minh Vương Phật).

Ngy 21 Septembre 1936 mng 6-8-.l.

Nhựt thường lệ, trưa ngọ bột canh củ cải khoai lang, hậu trng miệng bnh. Samdhen c hộ bốn ci bnh của một c đến xem quẻ v xin coi tay gim. Bần đạo hộ lại vợ chồng đầu bếp hai ci v hộ Samdhen một dĩa đồ ăn. Học tập cả ngy. Kh trời một ngy một lạnh rt tới. Samdhen bảo nhập định hỏi Như-lai coi sự quan bua của huỷnh chừng no rồi.
Tiếp điển : 12 giờ khuya :
Người tn nữ gần lục tuần, gi phụ đ theo hộ ngươi mấy năm rồi l cư-sĩ đại đn-na tại Patna Ấn-độ kiếp rồi. Hiện kiếp pht bồ-đề tm, song bị con ma nghiệp chướng nhập vo lm nam-tử. Ph một lc. Hết điển.

Ngy 22 Septembre 1936 mng 7-8-.l.

Khng chi lạ vi chn tr điểm tm, ngọ bột v canh cải củ với khoai, Samdhen đi lại Quan nha hỏi giấy tờ, về ni bữa nay mới viết, rồi huỷnh buồn, bần đạo khuyn lơn, đoạn huỷnh đi đi Dzsbung t ngy, ku Isess bảo sắm sửa đi, kế c Choundouss về khuyn lơn v đầu bếp cũng an ủi, huỷnh khng đi. Huỷnh buồn v cng sự của huỷnh đu đ đ an bi, từ Quốc Vương ch tứ trụ đều xui xếp mau chng, chỉ cn c một vị quan trung đẳng lm ngặt, huỷnh cũng c sắm lễ vật đến, nhưng vị quan ấy khng thu nạp v ni : trước khng đến, by giờ đ muộn, mấy phen huỷnh tới hỏi, th cứ ni việc quốc gia nhiều lắm, việc của thầy chưa tới phin, thủng thẳng sẽ lm, khng gắp chi việc Phật sự. Bị vậy m huỷnh buồn, song bần-đạo c khuyn rằng : Tấm lng Phật đệ tử một mực an-ổn khng vui khng buồn, khng gấp khng trễ trơ trơ khng lay động, mun việc xảy ra l l tự nhin, như mặt trời hằng chiếu rọi, hằng sng, mặc tnh my phủ sương che cũng sng vậy hoi . . . . . . . . Nghe đặng mấy lời an ổn. Bần đạo c tiếp lời rằng : Ti vẫn biết tnh huynh nng nảy, mun việc đều muốn mau mau cho rồi. Huỷnh cười v đp : Thật ti y vậy. Bần đạo tiếp, huynh by giờ tuy ở Lhassa chớ lng tr ở Bodhgaya, huynh lo, v lc nầy l lc đng thin hầu đến, chư thiện-nam, tn-nữ cc nơi lần lượt tới Phật-đ-gia cng dường, m by giờ huynh cn ở đy th rối rắm qu, một lẽ chư cng dường trng thầy m khng c, hai lẽ l lỡ việc bn định sự nh-thiền cng đn na. Huỷnh rằng : Phải lắm, y vậy, y vậy, tại Phật-đ-gia chỉ c ti lm đầu trong bọn Lama cng đn na tn chủ trong bọn Tibet, m vắng ti th rối qu, phương chi sự nh đ bố co rồi ma nầy quyết bn định cng họ, m by giờ cn ở đy, mất ngy giờ v một Tiểu quan nghiệp kiếp, để giấy tờ đ khng ph nhận gim, đến hỏi th cứ ni việc quan nhiều lắm. Bần đạo rằng : Đường đi khi thẳng khi quanh, khi xuống dốc khỏe cẳng m mau, khi gặp dốc đ mệt m thm chậm, muốn mau kh nổi. Việc nh thiền khng một năm m rồi, khng hai năm m rồi, t nữa l ba năm, bốn năm, khắp đất Phật đi quyn tiền, hnh phước chng đn na, trong Phật đạo c cực mới c cng, vậy huynh gấp m lm g. Huỷnh cũng mau nghe, bn vui lng. Bần đạo tiếp rằng : Đi ba thng ở đợi nổi, năm ba ngy nữa đợi khng đặng sao ? Huỷnh cười, mừng ni : Thi, phải, kh.

Khng chi lạ, sớm, trưa, chiều v tối cũng y nhau, nhưng nay c khc l ngy tiếp điển Tổ-sư :

Tiếp điển Tổ-sư :
Ngi ku v luận đạo, luận sự Samdhen. Samdhen phục lng tu bần-đạo lắm, mấy phen ni sự qu khứ v vị lai.

ốm . gu . ru . ba jia . đa . ra . su . ma . đi . ki . đi . si . đi . hung . hung .
banhza      Sungapa, niệm chuỗi.

Ngy 23 Septembre 1936 8-8-.l.

Tr sữa trng lng, cng Samdhen luận đạo, huynh đệ đồng hạp . Đoạn học, 11 giờ ngọ bột, Samdhen c hộ một dĩa đồ xo, cải, khoai bn. Ăn rồi ra ngoi nắng ngồi học v kh hậu lạnh lng. Tối tụng niệm rồi 9 giờ nghỉ.
Tiếp điển : Lời căn dặn :

Mỗi đệ tử đều phải thụ giới trước Thnh tượng, đừng lm theo nh cha trong quốc-độ Annam m mang tội với luật V-vi. Cấp đủ phi ph ty thn.

Ngy 24 Septembre 1936 9-8-.l.

Y lệ, tr điểm tm, học, 11 giờ ngọ bột với canh cải củ trắng bo, ăn rồi học, khng chi lạ. Trời lần hồi lạnh lẽo. Samdhen đi bỏ thơ với Isess, uống xăng hơi ng về ngủ ni với bần đạo rằng : Bạn Lama cho ăn nhiều Ghee nn mệt phải ngủ. Chiều y lệ.
Tiếp điển : Lời căn dặn :
Hng đệ tử cựu rốt cuộc cn ba người đ Thọ, Php, Chơn. Cn ch th đừng cho nhập, kiếm thế Phạm-đn, kiếp sau sẽ độ, để kiếp nầy y bồi tội.
Thiệu long vậy vậy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Mỗi người lực nghiệp ty kiếp trước . . . . . 5 năm, 3 năm . . . khng c . . . . .

Ngy 25 Septembre 1936 10-8-.l.

Y lệ, ngọ bột với canh cải bo, hộ Samdhen, Iss, Isess cả. Chiều y lệ, bữa nay 3 giờ Samdhen đi đu về với Isess, y như hm qua say ng ng, ngủ. Cng sự chưa rồi buồn, lấy xăng giải muộn. Bảo bần đạo nhập định tư tưởng van vi gim. Tnh huỷnh cn nng nảy qu, thi cũng tự người, lần hồi sẽ sửa. Su giờ huỷnh thức, thấy bần đạo ngồi nơi đơn th hỏi : Ủa thầy khng ngồi định sao ? C, nhưng khng c chi cả. Đức Như-lai biết cả . . . . . . . Buồn qu . . . . . . . . Huỷnh dường c thẹn mặt, v huỷnh khi ny bảo nhập định, hối đi ngồi, rồi bảo Iss đem nệm ngồi ln rầm, lăng-xăng, nhưng bần đạo khng cho, tự ln rầm ngồi, đ một giờ ngồi m khng thấy chi cả, lng bứt rứt, lương tm ni rằng : Samdhen Lama lấy lm lạm dụng nh ngươi m giỡn với Phật . . . . . . . . . Nghe bao nhiu đ bần đạo bn chỗi dậy lại thang đi xuống, th thang đ rt hạ dưới đất, bần đạo ku Iss bảo bắt thang xuống vo đơn, thấy Samdhen ngủ kh th hội , huỷnh bữa nay say nữa, sợ bần đạo biết lại bảo bần đạo đi ngồi đặng huỷnh ngủ cho m . . . . . . . T ra sự chẳng nhẹm huỷnh c mắc cở . . . . . . Cn bần đạo
th tỏ buồn gim cho huỷnh, cả buổi bần đạo nghim mặt khng ni chuyện như mọi khi. Tối lại tụng kinh, bần đạo chỉ ngồi nơi đơn thầm niệm. Hai ngy ry huỷnh cng Isess đi uống rượu . . . . . . . . . . . . .
Tiếp điển : Ngi tam bửu c người lo cả . . . . . . . . . . . .
Tiếp lời căn dặn :
Trong một năm rưỡi trở về nước, sẽ c tiền kiếp tr thức thọ giới. Coi cnh tay mặt th biết. Rn độ cả gia đnh . . . . . . gặp ch nước đừng lo . . . . . . . . . Để . . . . .
Về xứ phải chịu ba năm dư nghiệp, rn cắn răng trả chớ phiền. Nn hư trong hội khảo. Phật tử nhờ nhẫn địa nn danh.
Cc vai tuồng nặng nề đối với trần, cn snh với Phật tử như thổi mảy lng.
Hon cảnh cũ xơ rơ, người tiu nghiệp tn chớ nao lng v.v.
Tay hộ php sẽ gnh vc gim khng chi lạ, sẽ kinh dinh Phật sự.
Hỏi trong 2 G. Đạo Phật c mi thạnh. Năm M. khng khỏi tai ch 2 G. nếu c nhiều người tu hnh, đức ấy che cả 2 G. Đỡ chng sanh.
Tiền kiếp huynh-đệ kẻ huệ người phước sẽ gip gio cho mau thnh cơ sở Phật sự.

Ngy 26 Septembre 1936 11-8-.l.

Sng thường lệ. Samdhen nghĩ sự mnh phạm giới c sợ, sng lo tụng kinh rồi cng Isess lo sắm sửa đi cha sm hối. Trước khi đi hỏi bần đạo : Khi qua thầy ngồi định c khng đặng tốt trong việc tri hiểu h ? Phải, v c sự buồn Hộ php, Long thin khng đặng vui Isess ngồi gần bn bần đạo, nghe Samdhen ni lại th huỷnh ni : Sự khng nn tin Bần đạo biết lời ni ấy bn ni : Phải, hm qua huynh cười ti ngạo ti, nay huynh cho sự khng c g, huynh khng tin Phật chỗ tri hiểu để rồi huynh sẽ biết. Nếu huynh khng tin Phật th đi lạy Phật sống l vua Lama lm g, đi cng dường Tả l Lama lm g. Ni bao nhiu đ, Samdhen bn cằng rằng huỷnh v ni rằng : Họ khng tu hnh lng dạ xấu xa, ăn ni đin cuồng. Thi ti đi cng cha. Huỷnh đi Bần đạo ở nh lo tụng niệm, 11 giờ ngọ bột canh cải bo v khoai, c để hộ cho Samdhen cht đỉnh v khng c nấu. Mười một giờ rưỡi huỷnh cng Isess về hỏi rằng : Ủa huynh ăn ngọ rồi sao ? Phải đ 11 giờ rưỡi rồi, huỷnh bn bảo Iss đem bột ăn với đồ ăn để hộ cho huỷnh. Bần đạo bn ln rầm ngồi cả ngy. Năm giờ xuống huỷnh hối Iss cho tr bần đạo dng v ngồi cả ngy. Tối bần đạo ngồi từ 6 giờ rưỡi tới 10 giờ. Tư duy nhiều sự Phật php rất đng đắn . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tiếp điển :
Cn c gi phụ ni hm mng 6 đ, ngươi rn độ hai người gi trước, sau tới c mẹ. Gia đnh hiền lương. Con trai sẽ nhờ cầu Phật hết nghiệp sẽ độ . . . .

Ngy 27 Septembre 1936 12-8-.l.

Nhựt minh tướng thường lệ, kinh mơi, đoạn Sam-dhen 8 giờ 15 đi cha, bần đạo ở nh, huỷnh biết ăn năn sm hối cũng mừng cho huỷnh. Mười một giờ ngọ bột, canh cải bo, bị chửa chơn răng nhai khng nhỏ. Hộ Samdhen một chn. Hai giờ nghe hơi snh ruột kht nước. Chiều 5 giờ trong mnh nng lạnh v răng hnh. Cả đm trong mnh nhức mỏi nhứt l ci thận tả mỏi lắm.
Tiếp điển :
Cm ơn Đại-đức, nhiều điều căn dặn lối hậu lai, nhờ ơn Phật tổ cho ti kiếp bỉnh ph đạo trng với Thiện-tri-thức. Sẽ chấn hưng lực v-vi, kẻ phước người huệ. Kiếp sau cn ti hiệp.

Ngy 28 Septembre 1936 13-8-.l.

Thức nghe trong mnh mỏi m cũng gượng cho qua buổi. Tr điểm tm. Nay đng ba thng ở tại Lhassa, đến 28 Juin 10 thng 5 nay 28-9. Ngy thng như thoi, cng sự của Samdhen chưa rồi, phải chờ, nhờ vậy m bần đạo ở đặng lu ngy nơi Kinh đ Ty-tạng, quan st đo tận phong ha tăng, tục, cc nơi đều để bước dm xem, lm quen cng chư Lama cũng bộn. Người tục cũng biết nhiều. Ci tn Lama Chef bay cng thnh thị Lhassa Trưa ngọ bột với nước tr, m nuốt cn muốn khng v. Răng hnh cn nng lạnh, cả mnh nhức mỏi, nghe lại th ci t cũng khng m, ci thận tả nhức mỏi qu. Cả ngy nng nảy mỏi m. Tối lại nghe hỏa hậu xung ln tới c, lm cho con mắt bn hữu lờ v đầu pha ấy cũng nhức. Bần đạo nhớ lại giựt mnh, v đ nhiều ngy nhập định tiếp điển, hỏa hầu hằng ngy lừng lẫy xung ln thức-cn chủ-no. Bần đạo nghĩ rằng : Răng bị chửa chưn nhức khng bao nhiu, sao lại nng lạnh cch phi thường đy l bị ci ngọn hỏa hậu qu cao, xứ lạnh m đến đỗi nghe nng th ci hỏa khng vừa. Nghĩ vậy bn ngồi đem tưởng vận hỏa hậu ra tứ chi v cho ging xuống Địa-hạ cốc hậu, tức tốc trong giy pht nghe t thận bớt đau, qua 10 giờ th hết nng. Nam-m Thch-Ca-văn-Phật, nhờ Phật phng quang cho sng , dẫn hỏa hậu điện ra v ging tr tại Địa-trung-ương, nếu khng biết chắc bị ci hỏa hậu nầy n đốt phải bỏ xc phm. Khuya thức đi tiểu, nghe trong mnh khỏe khoắn, nhưng cũng cn đau ran. Kẻ tu hnh ai khng r ci hỏa hậu (Kemdini) vận chuyển qu hốp phải chết v n.

Ngy 29 Septembre 1936 14-8-.l.

Sng nghe khỏe, nhưng ci t, thận cn hơi ran. Tr điểm tm rồi nghỉ, bn trực nhớ lại số tiền tr sữa đưa cho c đầu bếp 2 rupee hm 22 Aout tới nay l 28 Septembre, tnh l một thng ngoi, tội nghiệp m c cũng khng nhắc nn chi bần đạo bn đưa cho c 2 rupee nữa, lỗ người ấy lỗi mnh v , v họ thấy mnh l kẻ tu hnh khng dm từ chối, chớ mỗi bữa dưng tr thiệt cũng cực lng m lại cn để cho người hao km th tội nghiệp. Trong mnh cn mỏi m lắm, răng hm trn chửa chưn nay vừa hết, kế răng cng hm dưới (hữu) pht chửa chưn, i ! tuổi gi đ đến, xc phm chịu biết bao lo bịnh, lc nằm, lc ngồi, nhức mỏi cả hnh tục, cắn răng, nhẫn nạn v-vi. Trưa ngọ bột tr cng dường rồi ăn, nuốt vừa muốn khng v, rn ăn như uống thuốc đắng cho đả tật ấy thi. Tối hữu ngọa tới 1 giờ khuya, mảng(1) tư duy xc tục, qun tưởng thi hi lc con người tắt hơi, mặt xanh, da lạnh, khi qu cử hnh dạng gớm gh, snh chương tanh thi, qun lc da thịt c cn rời r, tứ đại hườn nguyn, by xương cốt trắng phau, trn sọ trống khng, mắt mũi, tai, miệng tiu trơn,        dm giữa bộng sườn khng tm phổi,                    qun tới khoản dưới, t, trường, can, thận,       bộng tiểu, tử cung, ngọc hnh đều mất cả               cn ci cốt bn trắng bch. i ! Lc sống        con người động tịnh dnh dấp ci trần chỉ cậy      một tấc hơi. Thật khng chắc chắn lu di, trong khoảng sống gởi chẳng biết bao đều cực khổ với sự giu ngho, mạnh, đau, cn, mất, sang, hn. Qun tưởng tới đy, cả sự mỏi m đau đớn của bần đạo đều đi mất, pht động tm thương cả chng sanh tạm ở ci trần mỗi người mỗi loại đều gnh một vai tuồng giả hiệu nghiệp oan, in như lũ đo kp trn sn khấu, đội mũ, mang ru ty vai phận, hết lớp vo buồng, mũ ru đều lột ai cũng như ai. . . .

Cột tri con người bằng tấc hơi,
Ci trần phải trả vốn cng lời,
Oan khin buổi trước vay từng đống,
Quả bo thn sau nghiệp nối đời,
Sống gởi tung honh trong địa cuộc,
Chết hầu khủng khiếp ci ta trời,
Do nhn kết n luận hồi kiếp,
Lục th ty duyn đội lớp trời
. . . . . Ngủ . . .

Ngy 30 Septembre 1936 15-8-.l. Trung thu.
Tibet cũng l rằm.

Sng thức khỏe khoắn. Tr điểm tm rồi 8 giờ rưỡi đi hnh hương cha Phật tổ. Ngy nay cả nhơn dn tăng tục vua quan đều đi cng dường. Đến nơi thấy đn na tn th cng chư Lama sư chật trong ngoi. Đi gip ba từng cha cng dường cc điện rồi tại từng cht trn rầm nc cha, bần đạo cng Samdhen chụp ảnh lm kỷ niệm. Trở về tới khc quẹo bảo Samdhen về trước v cn mắc đi mua bnh với khoai nấu. Huỷnh về, một mnh trở lại, lng cn ức sự chụp ảnh đức Phật
Ty-tạng, hm trước chụp một lần khng biết tốt xấu ; nay muốn chụp một lần nữa cho chắc . Đ biết xứ nầy cấm chụp ảnh Phật trong xứ, nếu bắt đặng ai chụp ảnh th trước đnh đn sau bỏ t đuổi ra khỏi xứ, nhưng nhờ Phật lực khiến tuy đng đảo trong ngoi m lc trở lại cha th nơi điện Ty-tạng Phật chẳng một ai. Bước vo gặp hai c đi cng dầu, bần đạo lễ bi van vi, hai c cng xong đi ra, một mnh bần đạo đứng ngay điện, chậm ri lấy my chụp ảnh ra, khoan thai quan st rồi chụp ảnh trong nhy mắt. Bần đạo thuật việc chụp ảnh cho Samdhen nghe, huỷnh rằng : Cha chả thầy đại phc hạnh nhờ Phật lực gip cho, nếu khng th ắt mang khốn, v nếu tăng, tục, quan, lnh thấy đặng th cn chi thầy, dầu đức Lama Quốc Vương xin tội cũng khng đặng, v luật nước từ xưa tới nay khng ai dm ci. Choundouss nghe bn hỏi xin một tấm lc rửa hnh, nhưng bần đạo khng hứa cho. Samdhen lc đi đường hai huynh đệ, mấy huynh kia về trước, th huỷnh ni : Hnh Phật Ty-tạng, sau rửa rồi đừng cho ai cả, thầy đem về xứ lm của qu v Phật cho thầy . . . . . . . Bần đạo rằng : Phải, chỉ c một mnh huynh sẽ đặng một tấm m thi, kỳ dư ai nấy cũng khng đặng cả.

Về cng ngọ bột với tr. Nay lấy tiền của Choun-douss 17 trăng nga tnh với 3 trăng nga hm trước l 20. Cng dường (v mua bnh khoai 3 trăng nga 1 yogăng). Cn lại 6 trăng nga 1 kama.

Về coi tay cho hai người chu ku bằng d của B lớn. Chiều tụng niệm rồi, bn luận bn sự du chư Phật quốc-độ cng Samdhen v tnh về trước với bọn Iss, Choundouss đặng lo sắp đặt cc sự. Bần đạo tnh về, tạm Calcutta vi bữa mua cht t vật dụng hộ Sacretary(1) v chư tăng tại Sarnath v nếu dư tiền sẽ dưng cho hội 100R đền ơn cơm o chn thng trời, đoạn cậy Đại sư v Sacretary ni gim với bọn Japan xin đến cha Nhựt ở t thng cng quả v học tiếng Nhựt phng sau sang Nhựt quốc. Samdhen vui lng lắm. Mười giờ ngủ, hữu ngọa qun tưởng tới 12 giờ ngủ m.

Chiều hộ bnh nội bọn, bần đạo khng dng bnh no cả. (Trước khi tụng niệm c chiếm quẻ keo Sam-dhen cng sự giấy tờ bốn bữa nữa sẽ hườn cuộc.)

Ngy 1er Octobre 1936 16-8-.l.

Điểm tm tr sữa Ty-tạng. Cn lại một ci bnh hộ Samdhen, đoạn nhớ lại tối hm qua c niệm quẻ keo gim Samdhen bốn bữa xong giấy tờ, kể từ nay. Ngy nay trong mnh khỏe khoắn. Mười giờ xếp sch lo nấu ăn. Mười một giờ cng ngọ bột v c-ri cải bo với khoai rồi hộ nội bọn với đầu bếp, họ rất vui lng. Chiều y lệ.
Tiếp điển : 12 giờ khuya tiếp lời dặn :

Sau khi về nước 18 thng th lo khởi cất cha. Ngươi chớ lo về sự ph quyến phiền lng b tnh. C đệ tử tiền duyn nguyện lực, lo cho rồi cha. Sau người đ sẽ đứng thế cho người lm chủ tự v.v. . . . . . . . . . .

Ngy 2 Octobre 1936 17-8-.l.

Tr điểm tm 11 giờ ngọ bột với khoai chin. Bữa nay c c đầu bếp hộ đồ ăn cho Samdhen mnh khỏi hộ. Chiều 5 giờ Samdhen rủ đi nhiễu cha v dạo phường cho gin gn v cả ngy ngồi lụn. Dạo phố mua một bộ chưng v nắp thau chn tr gi 17 trăng nga (11 annas 2P). Ba vng cha rồi gh tiệm quen của người bản sở của Samdhen (người Lađặc) chuyện vn vui vẻ v người biết Hindou v Englis cht t. Người ni : thng nầy đ lạnh rồi sao thầy mặc đồ xem t ấm vậy. Samdhen hớt ni v thuật rằng : Từ ngy pht ra đi, tại Ghoom đi tới Lhassa ba thng trời th ổng chỉ mặc một đồ y phục đ thi, đến Phariging l nơi lạnh hơn hết th cũng vậy, trải mấy thng (ba thng ngoi) tại Lhassa cũng vậy, khng nghe than lạnh. Huynh chủ tiệm lắc đầu v vỗ vai bần đạo rằng : thầy thiệt tốt qu, tu hnh cứng cỏi. Kế huynh Samdhen thuật sự ăn ngọ chay, y luật một ngy một bữa 11 giờ trưa thi, chiều khng một vật chi khc đt vo miệng khi qu 12 giờ. Sớm mơi th chỉ dng tr t chn rồi thi. Nghe qua chủ tiệm cũng khen ngợi v vỗ vai ni tu hnh hạng nhứt. Về. . . . . . tới nh c đầu bếp dưng một bắp cải rằng : đầu bếp hộ. Cảm ơn.
Tiếp điển : Lời căn dặn :
Ngi tam bửu e ngươi qun. 18 thng l sửa soạn. Ngoi hai năm th khởi sự. Đng ngy 13-8 giờ mẹo động, thn xy.

Ngy 3 Octobre 1936 18-8-.l.

Tr với bnh cỗ bột cng dường của một vị Quan lại hộ cho Samdhen hm qua, huỷnh hộ lại bần đạo. Chn giờ rưỡi mượn Isess đi mua 3 trăng nga vật thực, 11 giờ ngọ bột v c-ri bắp cải, khoai lang, hộ nội bọn. Samdhen bảo xuất 2 rupee đặng huỷnh gi vo với anh-lạc lm vật lễ cầu Php với Đại Lama Quốc Vương, huỷnh sắm sửa trước đặng mai đi đảnh lễ Đức Thượng tọa, v huỷnh c sai Iss đi đến Thơ k quốc vương hỏi thăm rồi, người cho hay rằng : ngy mai 9 giờ nội bọn đặng lịnh ph cho triều yết. Chiều 4 giờ một mnh dạo phường, quyết mua một ci chn tr cy Ty-tạng cho vừa ci chưng thau mua hm qua, đi lựa ba, bốn qun m khng đặng, đi v dm khắp, bỗng gặp Iss đi đổi tiền, huỷnh vo tiệm đổi, bần đạo đi lun pht gặp một qun xề xuống lựa, Iss đổi rồi ra gặp, mua gim, lựa gim một ci rất bằng lng bần đạo, đem về để vo chưng rất vừa vặn, ấy l một mn kỷ niệm, gi 5 trăng nga (cộng với ci chưng thau l 22 trăng nga v 14 annas, ai nấy gọi rằng rẻ qu).

Ngy 4 Octobre 1936 19-8-.l.

Chỉ tr điểm tm rồi, 8 giờ mượn o của Mchen mặc, sắm sửa như bực đại nhơn Ty-tạng đặng đi yết kiến Quốc Vương cầu Php. Tm giờ rưỡi cng nội bọn Samdhen lm đầu, đi đến Thơ k Lama Quốc gia, đợi một chập, đoạn người cho Lại quan dẫn lộ lại Ngự điện, đợi chập lu, quan Lama hầu cận xuống cho hay rằng : Lịnh cho yết kiến. Huynh đệ đồng thượng ngự điện, lễ yết như hai lần trước. Bần đạo dưng anh lạc, Quốc Vương thủ hữu ma đầu rồi ban niệt, đoạn quan mời lui xuống phng tr. Quốc vương cho Samdhen ở lại chầu tu mọi việc. Chập lu Samdhen xuống điện, mặt my coi hớn hở, nội bọn ra đi lại Quốc gia thơ phng đội. Samdhen rằng : Đợi lấy Passeport của bần-đạo, Quốc vương nhận ấn rồi sẽ pht lạc. Cn sự cầu Php danh nơi Quốc vương Lama rồi cũng sẽ c ngự bt ban lạc. Về ăn ngọ sơ si bột v cải củ bo c-ri, bần đạo nấu nhiều hộ nội bọn. Chiều Samdhen đi lấy giấy tờ về, Passeport đ ghi v ấn Quốc Vương trao cho bần đạo : Php danh : Thubten-Osall. Nay huỷnh đ đặng sắc Quốc Vương phong Lama-quan-chức kim vụ Phật sự tại Phật-đ-gia, bần đạo cũng mừng gim cho huỷnh ty muốn nay đặng như nguyện. Ba huynh đệ họ Isess, Iss v Choundouss mua bnh v lạc lm lễ mừng Tn quan dưng anh lạc. Đoạn Samdhen đp lễ t hồ xăng cho ba huỷnh, vui vầy cng nhau. Bần đạo v Samdhen đm đạo (sau khi tụng niệm tối rồi), bn luận sự khi tới Phật-đ-gia. Bần đạo rằng : Nay huynh đ đặng phong chức Lama kim vụ Phật-đ-gia Phật sự cho đi khắp xứ c Phật đạo hnh phước Đn na, nay vưng lệnh đến Phật-đ-gia tấn vụ Phật sự lo lập nh thiền tại đ, vậy phải ở lu, chẳng phải năm, bảy thng một năm m rồi, t nữa ba năm bốn năm mới rồi phận sự cng quả. Vậy chẳng nn ở nh hội Đại-bồ-đề, phải lm theo kiểu Ty-tạng Lama quan cho khỏi tồi tệ, khỏi hổ, phải sắm một ci nh vải bố, y kiểu Lama quan, khi đến Calcutta th mướn may hai ci, một ci cho huynh, một ci cho Lại quan gip sự v chỗ nấu ăn cũng trong đ. Vậy tiện bề cho huynh ăn ở bao lu cũng đặng khỏi xin php chu lụy hội Đại-bồ-đề v cũng ra vẻ nh Lama quan xứ Ty-tạng. Nghe qua huỷnh vui lng hết sức v cm ơn tứ bần đạo v ni rằng : Thầy lớn tuổi tr ha đầy đủ ng xa hiểu nhiều, lời bn luận rất đng, tới khuya huynh đệ nghỉ.
C hỏi về Ngọc Phật đức Giab, bảo về giao cho gio sư, v người đ c lập thp sẵn rồi. . . Lạ qu.

Ngy 5 Octobre 1936 20-8-.l.

Sng điểm tm bnh của Samdhen hộ hm qua, rồi lo đi cha cng dường v xưng Php danh lễ bi bố co nơi cc điện : Đệ tử Việt-nam B-s Php-danh Thch-tng-huệ, đến Ty-tạng đ b nhựt, cầu Php danh nơi Đại Thượng tọa Lama Quốc Vương, ngi ngự cho Php-danh l : Thubten Osall Lama (nghĩa l : Thubten l tn của đức Tả-l Lama Thi-thượng-hong đ băng. Thubten l vng cứng bền chắc Kim-cang. Cn chữ Osall l : nh sng mặt trời, tn của đương kim Quốc Vương Lama, nn bần đạo biết l : Huệ-nhựt). Nay đi cha lễ bi v bố co cho chư Bồ-tt tại tự Thinh-văn thnh hiền cập Lịch đại Tổ-sư đẳng đồng ủng hộ.

Cng dường rồi về, gh tiệm bnh mua 5 trăng nga, ra qun mua nho kh v ch l kh 2 trăng nga, đậu phộng rang 1 trăng nga, sữa kh v bonbon đường 2 trăng nga. Về nh mượn Isess đi mua một bnh lạc 2 trăng nga v 1 trăng nga đường cộng l : 13 trăng nga 8A.2P, đoạn gi 2R v 1 săng, một sợi anh lạc, khi Samdhen đi lại dinh Thừa tướng về, bn by lễ mừng tn quan, huỷnh vui lng v ni : Ti cng thầy l huynh đệ, lễ vật long trọng qu như vầy, thật lạ qu. Bần đạo rằng : tuy khc nước m đồng đạo, lại cng nhau su, bảy thng trời chen vai, hiệp mặt ăn ở cng nhau, thương nhau như ruột thịt, nay huynh đặng phong quan, bần đạo mừng, ấy l tốt huynh l tốt ti, xấu huynh l xấu ti, vậy chẳng phải lễ vật l trọng, chỉ hưởng tấm lng của bần đạo l đạo bạn cng nhau. Huỷnh nghe qua rưng nước mắt, vui cười

Đoạn 11 giờ ăn ngọ bột với c-ri cải bắp, khoai lang. Hai giờ huynh Samdhen đp lễ lại bằng tr sữa, vui vẻ đm đạo. Bốn giờ cng huỷnh dạo phường gh tiệm quen của huỷnh, coi tay gim c chủ tiệm. Thương i ! gia đạo nhiều sự phiền no, tnh nghĩa lợt lạt . . . . C hỏi vậy phải lm sao ?. . . . Bần đạo chẳng hứa chi hết, chỉ bảo cng dường cầu vi nơi cha. Về. . . . . Tối lại y lệ. . .

Ngy 6 Octobre 1936 21-8-.l.

Điểm tm rồi, đồng đi ln khc đường xa thnh 1 km, đặng tỏ lng tiễn hnh đức Quốc Vương, ngy nay di gi đi hnh hương nơi cha Đại tự Samgiass đi bốn ngy đường mới tới. Long gi sẽ ngự tại đ một thng. Đến khc đường gần đồng trống th đ c ton binh bộ v pho thủ, nhạc binh đ dn cận lộ, dựng đại kỳ Tibet ba cy, hầu đng tiễn hnh, cc quan mặc triều phục hầu đng từ chặng, từ nhỏ tới lớn, thứ lớp dn hầu, c hai vị Quan binh anglais v vị Consul(1) tu cũng c đi dự cuộc tiễn hnh. Cc quan lớn đều đi xa cch thnh bốn, năm cy số ngn, đng trại hầu, đng tiễn lễ, cn quan nhỏ th phn giai cấp từ đền vua cho tới chỗ Đại-thần. Chn giờ Long kiệu đi ngang ton binh, bn dựng cờ nổi nhạc cho đưa. Samdhen ln chụp hnh long gi hai lần. Về tới nh 9 giờ 30. Ngọ 11 giờ bột với cải xo sơ sịa nửa sống nửa chn, v đầu bếp gấp nấu tr nn bần đạo nấu sơ cho người nấu. Samdhen dm biết, rầy đầu bếp sao hối gấp bần đạo, lm cho đồ ăn cn sống, bần đạo ni : dng cũng đặng, nhưng đầu bếp l kẻ tiểu nhơn trở hờn Samdhen v bần đạo, song bần đạo vẫn vui lng Chiều, sẵn Samdhen gởi thơ nn cũng viết một ci thơ gởi về Nam-Việt, thuật sơ sự trải qua trong ba thng trời tại thnh Lhassa. Tối nghỉ khỏe.

Ngy 7 Octobre 1936 22-8-.l.

Tr điểm tm, 9 giờ rưỡi đi chợ mua một lọn bn 1 trăng nga, bnh 1 trăng nga, ớt 1 trăng nga, 2 trăng nga khoai. Về xo cải ăn ngọ bột. Từ giờ nầy khng dng tr Ty-tạng, muốn tập cho quen trở lại như cũ v thừa dịp bnh phục Isess. Samdhen bảo đừng ăn cải bắp v thng nầy ăn hng bng th bịnh. Bần đạo rằng : ti ăn quen rồi khng sao.
Tiếp điển :

Coi nh ngươi qun tn tn-nữ gi phu đ ni trước, nn u ơ suy nghĩ hoi. Người trung, trắng trẻo, c con trai bỏ vợ, hai gi c chồng ngoại bang bạch hầu. Ba mẹ con sẽ l đệ tử ruột của ngươi, do tiền kiếp ngươi đ c độ ngũ gii. Người mẹ sẽ đắc quả cực-lạc, nhờ php mn ngươi ph . . . . . . .

Ngy 8 Octobre 1936 23-8-.l.

Tr sữa điểm tm, 11 giờ ngọ bột với cải bắp xo. Samdhen mất porte feuille, nghi cho ch nhỏ (Phon) mới ở. Iss v Isess đi kiếm ch nhỏ, bắt đặng đem về bn th tội trả bp, xi hết 1 trăng nga 1 yogăng. Isess đnh vi roi da. Samdhen bảo cột thc-k(1) phạt một đm. Iss bn thộp ngực đem đi cột, vợ đầu bếp xin đuổi đi cho rồi. Chiều đi dạo phường mua 1 trăng nga 1 kama bột c-ri, một cục kẹo Ty-tạng 1 kama. Về lo tụng niệm.
Tiếp điển :
Thơ sanh con bạn thng gia, rn độ cả chị em. Tiền kiếp ph Phật php v t đạo bị nghiệp yểu tử. Chị cũng sẽ qua nghiệp, em sẽ nn đạo, nhưng phải kho dạy dỗ, ng mạn v t đạo, nn đạo khỏi yểu tử. Lng t cn nhiều, sm hối một năm th hết. Sau khi về nước rồi, cha sẽ tới. Rn độ, đừng thối ch . . . . . . Trị t . . . . . . y vậy . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Ngy 9 Octobre 1936 24-8-.l.

Tr sữa điểm tm. Samdhen hỏi sao khng dng tr Ty-tạng, trả lời rằng : hai thứ tr đau bụng, hai ngy ry khng dng nghe m ả. Xui việc. Mười một giờ ngọ bột, cải xo 1 giờ c hai huynh Lađặt đến lễ mừng Samdhen, c tặng bần đạo một sợi anh lạc, mừng cho bần đạo đặng Đại đức Lama Quốc Vương cho Php danh, rằng : Thuở nay chưa c chư Lama no đặng Quốc Vương Lama cho php danh cả, chỉ c cầu php nơi cc Thượng-tọa cc cha m thi, khng ai dm đến cầu php nơi đức Phật nối vị Quốc Vương đu, chỉ mới thấy một lần thứ nhất m Quốc Vương cho Php-danh thầy, anh em ti lấy lm mừng cho thầy. Từ ngy đặng Php danh ấy, Samdhen khoe cng, ai nấy nghe cũng lấy lm lạ v mừng gim.

Chiều 3 giờ lo nấu cơm đi bốn huynh khch. Isess bảo Iss hỏi bột kosali l bột ớt của bần-đạo. Samdhen nghe bn rầy, cc người cứ đồ của Guơlng hỏi hoi, xấu qu. Bởi Samdhen thường thấy hoi, hỏi vật nầy vật kia lun lun. M bần đạo chẳng hề hỏi cậy họ mn chi cả. Samdhen c tnh kh, nhẹ , biết e lệ chớ khng l lợm qu như chư Lama hay người Ty-tạng khc, họ quen thi tục khng sợ mch lng ai cả, lạm dụng lng tốt của người lắm. Tối lại Sam-dhen cng nước rồi co bịnh, trm nằm đ ngc đầu chuyện vn tới khuya. Chn giờ bần đạo nghỉ.

Ngy 10 Octobre 1936 25-8-.l.

Tại Sarnath ngy nay cả ngn người cng va kỷ niệm X-lợi Phật tổ.
Y lệ, 8 giờ Samdhen sai Choundouss đi đến Lama lo xem quẻ bịnh. Trở về ni : Đại đức ni bị mong vọng Phật-đ-gia, trong lng nng nảy sanh bịnh, v ở Lhassa lu, bỏ Phật-đ-gia đ lu mau rồi việc trở về Dorjec đảnh cho mau. Samdhen nghe qua than với bần đạo rằng : Biết sao by giờ, chỉ cn c một tờ bố co ph cấp số tiền quyn m vị trung quan lm chưa rồi, để dy dưa lu qu, lm cho chng ta chờ đợi lu ngy qu, ti rất nng lng về Phật sự. Đoạn bảo Isess v Choundouss cầu kinh, giao phần nấu ăn phụng cấp ba huỷnh ẩm thực, mua l trắc b diệp xng hương một thau ngoi hng ba. Hai người cứ ngồi tụng kinh, kht uống tr, đi ăn bột. Mười một giờ bần đạo y lệ cng ngọ, bột với cải bắp xo. Chiều lại Samdhen sức lực hườn nhin. Bước ra trước sn chơi mt. Bần đạo thử hỏi : nầy huynh, vậy chớ huynh c biết hướng nam nơi dy ni từ Bumpari chạy di theo m suối lớn c vị Đại đức Lama ẩn dật tu hnh nơi ấy chăng ? Trả lời rằng : Khi ti cn nhỏ trong khoảng chn năm trời ở tại cha Dzsbung th nghe ni c nhiều vị Đại Lama ẩn dật trong hang tu hnh cao php, nhưng t ai gặp đặng. Bần đạo thử hỏi vậy coi cho biết huỷnh c phc hạnh no m gặp cc ng Đại đức ấy chăng ? Cũng biết rằng : theo cử chỉ v php mn của huỷnh hiện th cn hẹp hi hạ cấp, cn qu nui dưỡng xc phm, tứ chưa la trần ngũ dục, th khng thể hữu duyn cng chư vị Đại đức ấy. Huỷnh khi trả lời rồi trong giy lt bn hỏi : Thầy hỏi đ c g chăng ? Thầy sao biết vậy m hỏi ti ? Nếu ti khng biết th lm sao hỏi huynh đặng. Huỷnh nghe qua bn ni : Sao thầy biết xin ni cho ti r với. Nầy huynh, hai phen đi tắm khi nọ, huynh gọi ti đi đu lu lm cho huynh để sợ lạc bước, hoặc gặp bất tiếu hm cầm Lc ấy ti c gặp Đại lo Lama, người thng tiếng Hindou lắm, đm đạo với ti hai phen, người thng kinh Phật lắm . . . . . Huỷnh hỏi : Vậy chớ vị Đại Lama ấy c ni sự chi chăng ?. . . C, nhưng ti khng c thể ni lại cho huynh hiểu, v huynh t thng Hindou, chỉ biết đủ ni bập bẹ, chớ ni qua kinh Phật ti cũng khng đủ tiếng ni lại. Nghe qua th hiểu m ni lại thật kh lắm . . . Huỷnh ni : Ni sơ chỉ của Đại đức ni cho ti nghe m . . . Bần đạo chỉ ci ngực rằng : Ngi nhắc tch Phật ni cng X-lợi-phất ci tm hnh đạo . . ., c lẽ huynh hiểu cht t ci tm-kinh m . . . . . . . Hai huynh-đệ vừa ni vừa đi v . . . Thi cc qui kỳ phận,(1) lo tụng niệm.

Ngy 11 Octobre 1936 26-8-.l.

Y lệ, 9 giờ nấu c-ri cải bắp, khoai v cải củ bo hộ cho cc huỷnh đang tụng kinh. Chn giờ 15 Iss lo dưng bột cho cc huỷnh, bần đạo bảo chậm chậm chờ đồ nấu chn một cht sẽ dưng bột, bần đạo sẽ hộ đồ ăn. By giờ ăn bột với nước tr v muối ớt chớ c ăn chi. Mười giờ th cải bắp v cải củ bo chn, bần đạo bảo Iss dưng bột, bần đạo mc c-ri hai thứ cải đ chn trước, duy khoai lang cn sồn sồn, nn chừa khoai lại, mc cải hộ cc huỷnh. Bần đạo cn nấu thm chập nữa cho chn khoai. Mười giờ 45 đ chn, nhắc xuống đem vo tợ, lo nhồi bột, rồi cng ngọ. Bỗng c một vị sai nhơn của chị của B lớn, sai đem bn v một con d thịt sống đến hộ huynh Samdhen, đ l lộc của họ. Mười hai giờ bỗng c hai vị Lama ở cha Sra đến dưng anh lạc v lễ vật (một ổ beurre Ty-tạng với tr) mừng Samdhen đặng vua phong chức. C tặng cho bần đạo một sợi anh lạc, mừng đặng Php danh nơi Quốc Vương sắc-tứ. Chiều y lệ.

Tiếp điển : Lời căn dặn 12 giờ khuya.

Ci am ở pha trn c một ni c, lng pht đạo tinh tấn, nhưng bị người chồng t đạo v người anh cũng vậy nn che ci đức huệ. C thầy m khng bố giới, nn si mối đạo. Cũng bị ci php niệm nn lấp chơn tnh. C người con trai, sau sẽ nhờ con chỉ đường chnh. C cầu ngươi, ngươi phải độ. Hai năm ngoi sẽ tới kỳ duyn nghiệp, sau khi về xứ . . . . . .

Ngy 12 Octobre 1936 27-8-.l.

Nhựt y lệ, 11 giờ ngọ bột, cải bn xo lăng. Sam-dhen hộ ba lọn bn. Chiều y lệ. Ngy thng hao mn khng hay, nhờ thiền định v tiếp điển chư tn đại đức. Xứ nầy nhiều tử tưởng lnh bay khắp, chư tu hnh nhập định, hạp qun th tiếp khng biết bao nhiu điều mầu nhiệm trong php giới tnh. Kỳ thật, tu hnh m khng c php qun kh m dứt tam nghiệp, kh x ngũ sanh căn, th khng thể sạch nghiệp.
Tiếp điển :
Bốn năm sau khi về nước c ba người đệ tử Trung.
1o sẽ nn chnh php trong một năm.
2o Ng mạn
3o ba năm sẽ nn
1er nối kế ch đặng lắm.

Ngy 13 Octobre 1936 28-8-.l.

Minh tướng y lệ ; ngọ thời y php : 11 giờ cng ngọ bột, c-ri cải bắp, bn (Samdhen hộ hai lọn nữa).
Mộ thời y tụng niệm, thiền định, qun tưởng.
Tiếp điển : 1 giờ sng ; đch thn Thượng-sư tới.
Sửa chỗ si : Nhứt l ngươi hay lộn ci Sơ-thiền qun niệm vậy vậy. . . Đnh tm, nhập bổn. Nhị-thiền trng. Tam-thiền : nhập v-sanh y vậy. .  Tứ-thiền : Hoa khai... sau sẽ qun Kim thn, tức l kiến Phật ngộ v sanh vn vn. .  Y vậy. . .  

 

GIỚI THIỆU    -    PHẦN 1    -    PHẦN 2    -    PHẦN 3    -    PHẦN 4

 

Copyright 2005 FITEC & SearchVN. All rights reserved.