B15-JsLo OK

NĂM NGÔI CHỦ-KHÁCH

(NGŨ VỊ QUÂN THẦN của ĐỘNG SƠN LƯƠNG GIỚI)

Bạch Ẩn Huệ Hạc

(Trong tác phẩm Keiso dokuzui)

 

 

 

 

Các vị tu đạo, dù các vị tu tập Giới-Định-Huệ qua nhiều kiếp, nếu không trực tiếp thể nghiệm Bốn Trí, th́ các vị vẫn chưa được coi là người con Phật thực thụ.

 

Các vị tu đạo, nếu sự quán sát của các vị đúng và hoàn măn, ngay lúc các vị mở tung hang ổ thức thứ tám A lại da, ánh sáng quí báu Đại Viên Kính Trí tức thời chiếu sáng. Nhưng lạ lùng thay, ánh sáng của Đại Viên Kính Trí đen như sơn. Đó gọi là "Khách Trong Chủ" (Chính Trung Thiên).

 

Ở trong Đại Viên Kính Trí, các vị bước vào giai đọan "Chủ Trong Khách - (Thiên trung Chánh) - Tuyết đối ở trong Tương đối. Khi thực hành đầy đủ Bảo Kính Tam Muội, các vị trực tiếp thể nghiệm B́nh Đẳng Tánh Trí và bước vào trạng thái tương nhiếp vô ngại của Chủ và Khách.

 

Nhưng người tu không nên dừng lại ở đây cho là đủ. Người đó phải bước vào vị "Đến Từ Chủ" (ChínhTrung Lai) - Đến từ Tuyệt đối.  Sau đó, nương vào "Đến Trong Khách" (Thiên Trung Chí) - Vào trong Tương đối - thực hiện toàn vẹn Diệu Quan Sát Trí và Thành Sở Tác Trí. Cuối cùng bước vào địa vị "Hợp Nhất Chủ và Khách" (Kiêm Trung Đáo), và trở lại ngồi trên than và tro. Các vị có biết v́ sao không?  Vàng ṛng trải qua ngàn lần đốt cũng không trở thành quặng lại được.

 

Điều lo lắng của tôi là có người được chút ít cho là đủ. Thật là quí giá khi gặt hái được kết quả từ việc tu tập từng bước trong Ngũ Vị Quân Thần (Năm Ngôi Chủ Khách).

 

Bằng việc thực hành, không những quí vị đặt chân vào Năm Ngôi, mà c̣n thấy rằng Ba thân bao gồm trong Một thân.

 

Há không thấy trong Đại Thừa Hoa Nghiêm Luận Kinh nói: "Khi tám thức chuyển th́ Bốn Trí hiện; khi Bốn Trí ḥa nhập th́ Ba Thân trọn vẹn.  

 

V́ vậy Tào Khê Đại Sư (Huệ Năng) nói:

 

"Tánh ḿnh đủ Ba Thân

Tỏ ra thành Bốn Trí"

(Tự tánh cụ Tam Thân

Phát minh thành Tứ Trí)

 

Ngài cũng nói rằng: "Thanh Tịnh Pháp Thân tức là tánh của ngươi; Viên Măn Báo Thân tức là trí của ngươi; Thiên Bá Ức Hóa Thân tức là hạnh của ngươi."

 

KỆ NGŨ VỊ QUÂN THẦN CỦA ĐỘNG SƠN LƯƠNG GIỚI

 

1. CHÍNH TRUNG THIÊN

(Khách Trong Chủ)

 

Buổi tối canh ba trước ánh trăng

Đừng lạ gặp nhau mà chẳng biết

Ngày qua chuyện cũ vẫn mơ màng.

 

(正中

三更初夜月明前

莫怪相逢不相識

隱隱猶懷舊日嫌

Chính trung thiên

Tam canh sơ dạ nguyệt minh tiền

Mạc quái tương phùng bất tương thức

Ẩn ẩn du hoài cựu nhật hiềm.)

 

Chính Trung Thiên (Khách Trong Chủ) chỉ cho địa vị bước vào Tuyệt đối, trong đó người hành giả thật sự trải nghiệm Cái Chết Lớn (Đại Tử), la lên "KA!" thấy Đạo, và bước vào Nguồn (Lư). Khi sự tu học của một hành giả đầy đủ, công đức đầy đủ, sự tu tập âm thầm cũng đầy đủ, bỗng nhiên vỡ ra nhập vào địa vị nầy, "Bầu trời rỗng không xóa hết mọi thứ và núi sắt vỡ vụn." "Bên trên, không một miếng ngói che đầu; phía dưới không có một tấc đất đỡ chân." Vô minh không c̣n, giác ngộ không c̣n, luân hồi không c̣n, niết bàn không c̣n.  Đây là trạng thái hoàn toàn rỗng không, không âm thanh, không mùi vị, giống như một cái giếng trong suốt không đáy. Giống như bầu trời quét sạch mọi vết mây.

 

Việc thường xảy ra là người học đạo coi sự đạt đến vị nầy là chỗ cuối cùng, và cho rằng con đường Phật đạo đă được hoàn tất, bám vào đó đến chết không chịu buông. Đó gọi là Thiền nước đọng, người giữ cái đó gọi là "quỷ giữ thây chết." Có khi đắm ch́m trong trạng thái nầy ba mươi, bốn mươi năm, người đó cũng không thoát ra khỏi cái hang tự măn với quả vị thấp thỏi. V́ vậy nói rằng: "Người không ra khỏi vị nầy ch́m vào biển độc." Đây là người mà đức Phật goi là "Kẻ điên ôm giữ kinh nghiệm chứng ngộ của ḿnh."

 

Vi vậy, cho dù bao lâu ở trong chỗ ẩn khuất yên tĩnh, thụ động và trống rỗng, trong ngoài trong suốt, và sự nhận biết hoàn toàn trong trẻo nầy, khi sự nội chiếu sáng láng [đă đạt được] tiếp xúc với t́nh trạng hỗn độn, kích động, bức xúc, thương và ghét đầy ô nhiễm ở bên ngoài, người nầy thấy ḿnh bất lực, khốn khổ với những áp chế của đời sống.

Để cứu người nầy thoát khỏi cơn bịnh hiểm nghèo, vị thứ hai "Chủ Trong Khách" (Thiên Trung Chính) được thành lập.

 

2. THIÊN TRUNG CHÍNH

(Chủ Trong Khách)

Sáng ra (*) lăo bà gặp cổ kính

Rơ ràng đối diện chẳng riêng chân

Thôi bỏ quên đầu mà nhận ảnh.

(偏中

失曉老婆逢古鏡

分明覿面別無真

休更迷頭猶認影.

Thiên trung chính

Thất hiểu lăo bà phùng cổ cảnh

Phân minh địch diện biệt vô chân

Hưu cánh mê đầu do nhận ảnh.)

 

Nếu người tu lưu lại trong địa vị "Khách Trong Chủ" (Chính Trung Thiên), sự đánh giá của người đó luôn dao động và cái thấy c̣n bị định kiến chi phối.

 

Vị Bồ tát lớn sẽ hướng dẫn y bước đi trong thế giới ngũ trược (năm sự dơ nhớp) - thế giới đầy sự biến đổi không ngừng. Những cảnh tượng hiện ra trước mắt - trẻ với già, vinh với hèn, trong với ngoài, nhỏ với lớn, núi với sông - người nầy sẽ nh́n thấy như là diện mạo nguyên thủy, chân thật, và thuần túy của ḿnh. Giống như khi nh́n vào tấm gương sáng thấy khuôn mặt của ḿnh trong đó.

 

Nếu tiếp tục quán sát lâu dài mọi sự mọi nơi bằng sự quán chiếu nầy, mọi thể hiện của chúng trở thành tấm gương quí trong ngôi nhà của người nầy, và người nầy cũng trở thành tấm gương quí trong ngôi nhà của ḿnh. Ngài Đạo Nguyên nói: "Kinh nghiệm pháp sai biệt qua bản thân là vô minh; kinh nghiệm bản thân qua sự đến của các pháp sai biệt là giác ngộ." Giống như hai tấm gương phản chiếu nhau không có bóng một vật ǵ ở giũa. Tâm và cảnh (đối tượng của tâm) là một và như nhau; vật và người không phân hai."Con ngựa trắng đi vào tuyết hoa lau đầy trong chén bạc."

 

Cảnh giới đó được gọi là là Bảo kính Tam muội. Đó là điều mà kinh Niết Bàn nói đến "Như Lai thấy Tánh Phật với con mắt của chính Như Lai." Khi vào trong tam muội nầy, "dầu có đuổi, con trâu trắng cũng không đi", Trí Tuệ Tự Nhiên Phổ Biến (Tự Nhiên Trí) hiện ra trước mắt. Đây là điều được gọi là "Chỉ có một Thừa," "Trung Đạo," "Thật Tướng," "Đệ Nhất Nghĩa Đế."

 

Tuy nhiên nếu người tu thỏa măn với cảnh giới nầy, giống như trước, người nầy sẽ bị giữ trong hố sâu của "địa vị thấp hơn Bồ tát." V́ sao? V́ không biết hạnh của Bồ tát, cũng không hiểu những điều kiện làm  nhân cho Nước Phật. Mặc dầu thấy rơ ràng Trí Tuệ Phổ Biến Chân Thật, nguời nầy không thể phát khởi Trí Tuệ Tối Thượng hiểu được chân lư tương nhập vô ngại của các pháp. Chư Tổ, để cứu người nầy ra khỏi tai ương đó, đă đưa ra vị "Đến Từ Trong Chủ" (Chính Trung Lai).

 

3. CHÍNH TRUNG LAI

(Đến Từ Chủ)

Trong Không có đường rời bụi thế

Dù không biết tên vua bây giờ

Hơn người tài trước bị cắt lưỡi.

(Vô trung hữu lộ cách trần ai

Đản năng bất xúc đương kim huư

Dă thắng tiền triều đoạn thiệt tài.

正中

無中有路隔塵埃

但能不觸當今諱

也勝前朝斷舌才)

 

Trong ngôi nầy, vị Bồ tát Đại thừa không ở lại trong trạng thái đạt được, mà từ trong biển không dụng công, phát khởi tâm từ bi không duyên. Từ trên bốn Nguyện Lớn thanh tịnh, kích hoạt Bánh xe pháp "trên cầu Bồ đề, dưới cứu chúng sanh." Đây là điều được gọi là "cái đến-từ ở bên trong cái đi-đến, cái đi-đến ở bên trong cái đến-từ."

 

Thêm một bước xa hơn, người nầy cần biết sự gặp gỡ của những cặp đối kháng, sáng và tối. V́ vậy vị "Đến Trong Khách" (Thiên Trung Chí) được thành lập.

 

4. THIÊN TRUNG CHÍ

(Đến Trong Khách)

Hai kiếm giao nhau không rút tay

Như sen trong lửa bực nhân tài

Rơ ràng tự có chí tung trời.

(Lưỡng nhẫn giao phong bất tu tị

Hảo thủ du như hỏa lí liên

Uyển nhiên tự hữu xung thiên chí.

偏中

兩刃交鋒不須避

好手猶如火裡蓮

宛然自有沖天志)

 

Trong ngôi nầy, vị Bồ tát tâm bất động quay bánh xe Pháp bất nhị của sáng và tối. Người nầy ở giữa những rác rưởi của thế gian, "đầu đầy bụi và mặt mày dơ bẩn," bước qua sự hổn độn của âm thanh và thú vui thể xác, bị xô đẩy bởi nhiều thứ. Như một bông sen nở trong lửa, khi gặp lửa th́ màu sắc trở nên rạng rỡ hơn và mùi hương  tinh khiết hơn. Người nầy "thỏng tay vào chợ" mà người khác hưởng được lợi ích. Đây gọi là đi trên đường mà không rời khỏi nhà; rời khỏi nhà mà không đi trên đường. Là một người b́nh thường chăng? Là một hiền nhân chăng? Những kẻ xấu ác và ngoại đạo không thể nhận ra được. Chư Phật, chư Tổ cũng không thể đặt tay lên người nầy. Ai là người có thể chỉ ra tâm của người đó, nó không khác với sừng thỏ, lông rùa đă đi ra tận ngọn núi xa tít.

 

Tuy nhiên người nầy vẫn không lấy chỗ nầy làm chỗ dừng nghỉ cuối cùng. V́ vậy có lời nói: "Tâm vị nầy ở chỗ đỉnh trời cao vút."  Điều ǵ phải làm cuối cùng? Vị nầy biết rằng c̣n một ngôi nữa, "Chủ Khách Hợp Nhất" (Kiêm Trung Đáo).

 

5. KIÊM TRUNG ĐÁO

(Chủ Khách hợp nhất)

Không lạc có-không ai dám sánh

Người người mong thoát khỏi ḍng đời

Vị nầy về giữa lửa than ngồi.

(Kiêm trung đáo

Bất lạc hữu vô thuỳ cảm ḥa

Nhân nhân tận dục xuất thường lưu

Chiết hiệp hoàn quy khôi lí toạ.

兼中

不落有無誰敢和

人人盡欲出常流

折合還歸炭裡坐)

 

Bài tụng b́nh về ngôi nầy như sau:

 

Bao  nhiêu lần Đức Sơn

Lăo mắt sắc nhàn rỗi

Không rời khỏi đỉnh núi

Thuê người trí xuẩn ngốc

Mang tuyết rồi cùng họ

Đổ cho đầy giếng sâu.

 

Người học muốn vượt qua vị "Chủ Khách Hợp Nhất" (Kiêm Trung Đáo) của Động Sơn trước cần học bài tụng nầy.

 

Điều quan trọng nhất là học và vượt qua Năm Vị, thấu nhập vào trong đó, và hoàn toàn không bám giữ hay do dự. Nhưng dù Ngũ Vị đă xong, con đường Phật Đạo vươn ra không cùng, không có chỗ dừng. Những cánh cửa Pháp mở ra nhiều lối.

 

Thị Giới lược dịch theo bản tiếng Anh trên Terebess online.

 

(*) Bản tiếng Anh dịch là sleepy-eyed (buồn ngủ). Nhưng thấy dịch "sáng ra" th́ hợp lư hơn, và hợp với kệ số một (Trước ánh sáng trăng canh ba.) Theo nghĩa chữ Hán: Thất là mất, không c̣n. Hiểu là sáng sớm. Quí vị độc giả thấy sai xin chỉ dẫn.

 

Lời người dịch:

- Các vị Tổ xưa khế lư mà cũng khế cơ. Cơ của tiền nhân có thể khác cơ của ḿnh ngày nay.

- Người dịch chỉ dịch theo chữ, nên sự sáng của luận có khi không đạt tới. Kính xin các vị độc giả lượng thứ những thiếu sót.

Chân thành.

 

 

sen 5 OK2